Biologie Nectar H1

Samenvatting van Nectar Biologie Hoofdstuk 1. Voor de 5e klas van het VWO.Het onderwerp van dit hoofdstuk is Gedrag.

1.1

Ganzen:

• Gaan de rui in.
• Veranderende stofwisseling, hormonen waarvan ze dik worden Inwendige prikkel
• Temperatuur die daalt zorgt voor motivatie
• Paar koude winterdagen zijn genoeg om aan de tocht te beginnen Uitwendige prikkel
• Gedrag is wat een dier doet of laat, het dient om zich aan te passen aan uit / inwendige omstandigheden.

Bij genoeg motivatie word de drempel waarde overschreden en word het bepaalde gedrag vertoond. Trekgedrag van ganzen word veroorzaakt door een ingewikkelde combinatie van in en uitwendige verschijnselen. Vormen van gedrag waarvoor maar een prikkel nodig is, is een Sleutel prikkel. Een overdreven sleutel prikkel heet: supernormale prikkel.

• Antropomorf: Menselijke benadering van dierlijk gedrag (antropos = mens morf = vorm)
• Wetenschappelijk naar dieren kijken : objectief, zonder vooroordelen
• Etholoog = onderzoeker naar dierengedrag

1.2

Dompteur maakt gebruik van de persoonlijke ruimte van een leeuw. Wanneer je deze ruimte binnenkomt treed er “prikkelverstoring”op er gaat een alarmfase werken. Bij elke keer dat je dichter bij komt gaat een hogere alarmfase werken. Dit noem je een gedragsketen. Verschillende handelingen van het gedrag noem je gedragseenheden. Een mens of dier kan grotendeels zelf beslissen over zijn gedragseenheden. Maar toch worden de gedragseenheden vaak in vaste combinaties vertoont. Deze combinaties noem je gedragssystemen. Gedragspiramide: Hiërarchisch systeem

Voortplanting -> vechten / broedzorg enz. -> jagen/bijten of waaieren/eieren indragen

• Voorplanting = gedrag
• Vechten/broedzorg/nestbouw/paren = gedragssysteem
• Jagen/bijten enz. = gedragseenheden

3 vormen van conflict gedrag:

• Twijfel tussen 2 gedragsystemen noem je : ambivalent gedrag
• Vreemd gedrag vertonen binnen een heersend gedragsysteem is: oversprong gedrag
• Het gedrag is omgericht van het oorspronkelijke doel : omgericht gedrag

1.3

Ritueel = een serie van gedragingen die van te voren vast staat, als voorbereiding. Om een ritueel te verduidelijken kunnen dieren hun handelingen accentueren d.m.v. Signalen. Ritueel gedrag en signalen daarvan worden alleen door soortgenoten herkend.

Balts = ritueel Dmv. signalen probeert een dier vriendelijk gedrag op te roepen en agressie te sussen. Balts is ook aan te tonen dat hij/zij een goede partner is. Vaak lijken deze signalen op sleutelprikkels die met de verzorging van de jongen te maken hebben. Soms voorkomende situaties (allemaal rituelen) in de balts: dreig- en imponeer gedrag, voedselzoek gedrag, verzorging gedrag, nestbouw gedrag. Zo wisselen de dieren informatie uit over de kwaliteiten als partner.

1.4

Communicatie is een op ‘passende’ manier reageren op signalen van de soortgenoot. Er is een zender, een ontvanger, een actie en een reactie. Het is dus een informatie-overdracht en elke gedragseenheid staat voor een stukje informatie voor een soortgenoot. Per diersoort verschillen de manieren van communicatie, vaak begrijpen verschillende diersoorten elkaar ook niet. Begrip van de informatie geeft aan dat je elkaar als groeps/soortgenoten accepteert.

1.5

Vaak zijn reflexen en motivatie aangeboren. De verfijning van het gedrag is aangeleerd. Aangeboren gedrag is een starre manier om op je omgeving te reageren. Een flexibele manier om te reageren op je omgeving is : Leergedrag is het aanpassen van gedrag op basis van ervaringen.

8 Soorten leren:

• In de gevoelige periode, een bepaalde levensfase kun je: Inprenten
• Door het nadoen / imiteren kun je leren: Imitatie
• Door gewend te raken aan iets: Gewenning
• Aparte manier van leren, bijv. leren lopen : Motorisch
• Door dingen uit te proberen ( met vallen en opstaan) Trial and Error
• Door positieve ( beloning) en negatieve ( straf) ervaringen: Klassieke Conditionering
• Door beloning leer je een nieuwe volgorde van bestaande gedragseenheden aan. Je kunt niet aan de volgende gedragseenheid beginnen voordat de vorige feilloos uitgevoerd kan worden. Moderne conditionering / Operante conditionering
• Soms kun je bij operante conditionering een stapje overslaan. Deze vorm van leren is inzicht.