Michiels - Hoofdzaken van het bestuursrecht hoofdstuk 3

Hier een beknopte en overzichtelijke samenvatting van hoofdstuk 3 van het boek Hoofzaken van het bestuursrecht van Prof. mr. drs. F.C.M.A. Michiels.

Hoofdstuk 3: De organisatie van het openbaar bestuur

Openbaar bestuur
Nederland wordt op verschillende niveau's bestuurd: door internationale organisaties zoals de EG, landelijk door de regering en decentraal door provincies en gemeenten.

Openbaar bestuur is niet hetzelfde als overheid, maar wel deel ervan, samen met de rechtsprekende en wetgevende macht.

Nederland als gedecentraliseerde eenheidsstaat
In Nederland is de decentralisatie ver doorgevoerd. Wat op een lager niveau goed kan worden gedaan, moet niet op hoog niveau worden gedaan.

Openbaar bestuur en privaat bestuur
Het openbaar bestuur heeft publiekrechtelijke bevoegdheden, d.w.z. zij kunnen handelingen verrichten en besluiten nemen die de burger raken of zelfs, als de wet het toelaat, tot iets verplichten.

Openbare lichamen
Openbare lichamen vindt men op alle bestuursniveau's: de Staat, de provincie, de gemeente, het waterschap. Tot deze openbare lichamen behoren ambten (bestuursorganen). De bestuursorganen van een openbaar lichaam hebben een door de wet geregelde onderlinge verhouding.

De bestuurden hebben op twee manieren te maken met openbare lichamen:

1. De ambten kunnen bevoegdheden uitoefenen jegens de bestuurden
2. De bestuurden kunnen invloed uitoefenen op het doen en laten van de ambten

Aan openbare lichamen kent de wet rechtspersoonlijkheid toe, ze zijn publiekrechtelijk rechtspersoon. De organen van openbare lichamen hebben geen rechtspersoonlijkheid; zij hebben ook geen eigen vermogen.

Aan de ambten komen publiekrechtelijke bevoegdheden toe, ook kunnen zij privaatrechtelijke handelingen verrichten voor de rechtspersoon waar ze toe behoren. Zij hebben dus twee petten op.

Het begrip bestuursorgaan
Art. 1.1 lid 1 Awb maakt een onderscheid tussen a-organen en b-organen:

• Voor a-organen geldt een formeel criterium: het behoren tot een krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersoon.
• Voor b-organen geldt een materieel criterium: personen of colleges bekleed met enig openbaar gezag.

B-organen zijn alleen bestuursorganen voor zover ze publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen. Bij a-organen valt alles wat ze doen onder de Awb.

Ambt, ambtsdrager, ambtenaar
De publiekrechtelijke bevoegdheden komen toe aan het ambt, maar moeten feitelijk worden uitgeoefend door natuurlijke personen die het ambt bekleden of dragen (de ambtsdragers). Het ambt blijft, de ambtsdragers wisselen.

Publiekrechtelijke bevoegdheden uitoefenen kost vaak veel werk, dat niet door de ambtsdrager(s), maar door ambtenaren wordt verricht.

Volgens Art. 1 Ambtenarenwet (Aw) zijn dat personen aangesteld om in openbare dienst werkzaam te zijn. (formele definitie)

In materiële zin zijn ambtenaren diegenen, werkzaam in openbare dienst, die hun werk ondergeschikt aan één of meer ambten verrichten; zij werken dus op aanwijzing van de ambtsdrager(s) (die formeel zelf ook ambtenaren zijn)

Ambtenaren hebben een hoge mate van zelfstandigheid, de ambtsdrager kan moeilijk alles zelf doen. Mandaat biedt uikomst: het uitoefenen van een bevoegdheid in naam en onder verantwoordelijkheid van hetbevoegde orgaan. Soms krijgt de ambtenaar een eigen bevoegdheid; hij is dan zelf ambt.

Concentratie: Alle bevoegdheden zijn geconcentreerd bij de minister en worden door of namens de minister uitgeoefend.

Deconcentratie: Rechtstreekse toekenning van bevoegdheden aan rijksambtenaren. © 2008 - 2010 Royale, gepubliceerd in Samenvattingen (Educatie en School) op 13-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Royale is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Michiels - Hoofdzaken van het bestuursrecht Hoofdstuk 2: Omdat het boek 'Michiels, Hoofdzaken van het bestuursrecht' wat tijd nodig heeft om door te komen, vind u hier een korte samenvatting van het boek, in…
• Michiels - Hoofdzaken van het bestuursrecht Hoofdstuk 7: Omdat het boek 'Michiels, Hoofdzaken van het bestuursrecht' wat tijd nodig heeft om door te komen, vind u hier een korte samenvatting van het boek, in…
• Bestuursrecht: toedeling van bevoegdheden: Het leerstuk van de toedeling van bevoegdheden speelt in het bestuursrecht een grote rol. Om de belasting van een orgaan te verminderen, wordt er vaak gekozen voor…
• Michiels - Hoofdzaken van het bestuursrecht hoofdstuk 4: Hier een beknopte en overzichtelijke samenvatting van hoofdstuk 4 van het boek Hoofzaken van het bestuursrecht van Prof. mr. drs. F.C.M.A. Michiels.
• Bestuursrecht: het leerstuk van handhaving: Het bestuursrecht kent zijn eigen handhavingsmiddelen. In tegenstelling tot bij het strafrecht ligt de klemtoon bij het bestuursrecht op het herstellen van de situ…

Bronnen en/of referenties

• Prof. mr. drs. F.C.M.A. Michiels - Hoofdzaken van het bestuursrecht (3e druk), Kluwer