Samenvattingen en Geschiedenis

Samenvatting Geschiedenis examenkatern VWO hoofdstuk 5

Infoteur: Ridepi

Samenvatting Geschiedenis examenkatern VWO hoofdstuk 5

Een samenvatting geschiedenis van het examenkatern "de koloniale relatie tussen Nederland en Nederlands-Indië" voor VWO. Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 5, waarin verteld wordt hoe Nederlands-Indië uiteindelijk onafhankelijk is geworden. 1945-1963: Van Nederlands Indië naar Indonesië.


De Indonesische strijd om politieke onafhankelijkheid (1945-1949)

Gezagsvacuüm en onafhankelijkheidsproclamatie
In augustus 1945 ontstond er in Indonesië een gezagsvacuüm. De Japanners waren gecapitueleerd, en Soekarno en Hatta hadden de onafhankelijke Republiek Indonesië uitgeroepen, maar deze moest nog voorzien worden van een eigen bestuursapparaat en een leger. De Britten drongen aan op onderhandeling tussen Nederland en Indonesië. Ondertussen zaaiden de Pemoeda's terreur onder de Nederlanders en de mensen die zij Nederlandsgezind vonden. Dit wordt ook wel de Bersiap-periode genoemd (Bersiap betekent: wees paraat).

Nederlandse reactie op de onafhankelijkheidsproclamatie
Voor Nederland kwam de proclamatie geheel onverwacht. Tijdens de oorlog waren de banden tussen Nederland en Nederlands-Indië verbroken geweest. Velen dachten nog steeds dat Indonesië heel belangrijk was voor de wederopbouw van Nederland. Hier komt de spreuk vandaan: Indië verloren, rampspoed geboren.

Onderhandelingen onder sterke nationale druk
Eerst wenste Nederland geen onderhandelingen, omdat ze de Republiek Indonesië niet erkenden. In 1946 vonden er echter toch onderhandelingen plaats onder druk van Engeland en de VS. De onderhandelingen werden geleid door Van Mook en Sjahrir.

Het akkoord van Linggadjati (1946) vindt weinig draagvlak
Het akkoord van Linggadjati hield het volgende in:
  • Nederland zou het gezag van de Republiek Indonesië op Java en Sumatra erkennen
  • Indonesië werd verdeeld in deelstaten
  • Elke deelstaat had zijn eigen taken en bevoegdheden
  • Er zou een centrale federale regering komen, die de gemeenschappelijke belangen en taken van de deelstaten zou behartigen
  • Er zou een Nederlands-Indonesische Unie komen

Het akkoord vond aan beide kanten weinig draagvlak. Dit was de reden voor hernieuwde vijandelijkheden en het plaatsvinden van 2 politionele acties.

De politionele acties en de soevereiniteitsoverdracht
In 1947 vond de eerste politionele actie plaats. Deze heette 'Operatie Product', omdat het de bedoeling was dat gebieden veroverd zouden worden waar bedrijven stonden die voor de wereldmarkt produceerden. Deze actie duurde 2 weken en werd daarna afgeblazen onder druk van de VS. De onderhandelingen die volgden leidden echter tot niks. De tweede politionele actie was in 1948. Deze actie was meer gericht tegen de Republiek Indonesië zelf, Soekarno en Hatta werden gevangen genomen. Deze actie duurde 10 dagen en werd daarna stop gezet, omdat de VS dreide de Marshallhulp stil te zetten. Op 27 december 1949 erkende Nederland de onafhankelijkheid van Indonesië.

Obstakels voor de nieuwe staat Indonesië

Nederland en Indonesië na de soevereiniteitsoverdracht
De dekolonisatie was na de officiële soevereiniteitsoverdracht nog niet voltooid. Nederlandse bedrijven hadden nog steeds een overheersende positie in Indonesië en Nieuw-Guinea was uitgezonderd van de soevereiniteitsoverdracht. Voor Nederlanders voelde de overdracht als een nederlaag. Ook vreesde men dat Nederland een derderangs mogendheid zou worden en kon er niet meer voldaan worden aan de voogdijgedachte. Daarom werd de Nederlands-Indonesische Unie in het leven geroepen, het was een soort samenwerkingsorgaan. In 1956 werd de Unie echter door Indonesië opgezegd.

De federale staat Indonesië verandert in een eenheidsstaat
De Republiek Indonesië wilde de deelstaten opheffen en een eenheidsstaat vormen. In 1950 gingen verschillende deelstaten op in de Republiek Indonesië, maar Oost-Indië bleef zich verzetten.

Problemen in de nieuwe Republiek Indonesië
Er waren een aantal problemen in de nieuwe republiek. De Nederlanders hadden bij hun vertrek, behalve de Volksvergadering, weinig democratische gedachte achtergelaten. De bevolking accepteerde niet overal het centrale gezag, sommige groeperingen gingen zelfs zelf deelstaatjes vormen. Ook vertegenwoordigden veel politieke partijen deelbelangen van groepen of regio's. Er ontstonden ook binnenlandse spanningen. Oorzaken hiervoor waren de economische problemen, de demografische problemen, het veelvuldig wisselen van regeringen, corruptie en bureaucratie. Het parlement koos de president (Soekarno), maar het parlement zelf was niet gekozen. Pas in 1955 vonden de eerste algemene verkiezingen plaats.

De macht komt grotendeels in handen van Soekarno
Na 1957 was de macht grotendeels in handen van de president. Hij noemde dit 'geleide democratie'. De grote politieke partijen werden verboden. Ook had het leger veel macht.

De Molukse kwestie

Veel Molukkers waren in dienst geweest van de koloniale overheid, bijvoorbeeld als KNIL-soldaat. De onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië verdeelde de bevolking. In 1950 werd de deelstaat Oost-Indonesië echt opgeheven.

De RMS wordt opgericht
Als een reactie op de opheffing van Oost-Indonesië riepen Molukse leiders de Republiek der Zuid-Molukken uit. Er vonden hevige gevechten plaats tussen de Indonesiërs en de Molukkers, maar uiteindelijk wonnen in 1950 de Indonesiërs in Ambon.

Molukkers naar Nederland
Na de opheffing van het KNIL ging een gedeelte van de militairen vechten in het Indonesische leger en een ander gedeelte werd gedemobiliseerd. Na de strijd op Ambon bleven er zo'n 3500 Molukse oud-KNIL-soldaten over op Java. Zij wilden niet gedemobiliseerd worden in de Republiek Indonesië en al helemaal niet vechten in het Indonesische leger. Ze kregen echter geen toestemming om naar de Molukken of Nieuw-Guinea te gaan. Na een rechtszaak werden in 1951 de militairen en hun gezinnen overgebracht naar Nederland. Dit zou een tijdelijke oplossing zijn.

Verslechterde verhouding Nederland-Indonesië

Er was sprake van een wederzijds wantrouwen, wat versterkt werd door beschuldigende berichten in de pers. De Nederlandse pers was negatief overde ontwikkelingen in Indonesië (het overgaan van een federale staat naar een eenheid) en de Indonesische pers zette zich af tegen de Nederlanders die nog in Indonesië woonden. Deze kregen te maken met onveiligheid, intimidatie, huiszoekingen en arrestaties. Mede hierdoor kwam Nederland zijn afspraken over hulpverlening aan Indonesië niet na.

Repatrianten naar Nederland
Tussen 1945 en 1962 zijn er in totaal zo'n 300.000 Nederlanders en Indo-Europeanen teruggekomen naar Nederland. Zij werden repatrianten genoemd. De eerste golf repatrianten kwam in het eerste jaar na de Japanse bezetting. Toen kwamen er zo'n 45.000 mensen naar Nederland. De tweede golf kwam na de soevereiniteitsoverdracht en bracht 90.000 mensen met zich mee. De derde en laatste golf kwam nadat Nederlandse bedrijven waren genationaliseerd. Toen kwamen er ongeveer 63.000 mensen terug.

De politieke verhoudingen worden slechter
Indonesië nam rond 1960 een aantal anti-Nederlandse maatregelen.
In 1956 zei Indonesië de Nederlands-Indonesische Unie op.
Van 1957 tot 1958 werden Nederlandse bedrijven genationaliseerd.
In 1960 werden de diplomatieke betrekkingen met Nederland verbroken.
De belangrijkste oorzaak van dit alles was de Nieuw-Guinea-kwestie.

De Nieuw-Guinea-kwestie
Zowel Nederland als Indonesië wilden Nieuw-Guinea hebben. Nederland was gefrustreerd over het verlies van Indonesië en wilde eigenlijk per se nog een kolonie behouden. Tussen 1950 en 1960 voerden ze een beschavingsoffensief uit. De Papoeabevolking moest worden 'opgevoed' en voorbereid worden op zelfstandigheid (onafhankelijk van Indonesië). Soekarno beschouwde Nieuw-Guinea als Indonesisch grondgebied en zo werd het een prestigekwestie. Tussen 1958 en 1962 escaleerde de situatie en dreigde er oorlog uit te breken. In 1962 kwam het herhaaldelijk tot gevechten.

Nederlands Nieuw-Guinea wordt Indonesisch Irian Jaya
In 1962 werd Nieuw-Guinea overgedragen aan een interimbestuur van de VN. Deze droeg het gbied in 1963 over aan Indonesië, onder de voorwaarde dat er een 'volksraadpleging' werd gehouden, om te kijken of de bevolking wel bij Indonesië wilde horen. Deze vond plaats in 1969, maar aan de eerlijkheid ervan wordt getwijfeld.
© 2008 - 2010 Ridepi, gepubliceerd in Samenvattingen (Educatie en School) op 14-02-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Ridepi is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Hoofdstuk 4.

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • De koloniale relatie tussen Nederland en Nederlands-Indië, examenkatern VWO, 2006, Uitgeverij NijghVersluys ISBN: 978 90 425 3296 0 / NUR 132

Reageer op het artikel "Samenvatting Geschiedenis examenkatern VWO hoofdstuk 5"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.