Nectar biologie 2 deel 1: 3. Je Levensstroom

Dit is de samenvatting van Nectar vwo bovenbouw biologie 2 deel 1. Dit boek wordt gebruikt in 5 vwo in het voortgezet onderwijs. Hoofdstuk 3: Je Levensstroom

Nectar samenvatting boek informatie

• Titel: Nectar vwo bovenbouw biologie 2 deel 1
• Auteur: Bijsterbosch e.a.
• Uitgever: Wolters-Noordhoff
• ISBN: 9789001319250
• Verkrijgbaar bij de reguliere boekwinkels.

3.1 Continue transport

Omdat je lichaamscellen niet in direct contact staan met je uitwendige milieu, is een transportstelsel nodig. Cellen functioneren alleen goed als er een efficiënte aan en afvoer van stoffen is. Vervoer gaat via het bloed.

Bloed = bloedcellen (rode, witte en bloedplaatjes) en bloedplasma (bron 17).

Mens en veel andere warmbloedigen hebben een gesloten (alle bloedvaten) en een dubbele bloedsomloop (gesloten bloedsomloop + het hart). Je hart is een dubbele pomp. Hij bestaat uit 2 volledig gescheiden helften, die in rust zo’n 5600cc per minuut pompen.

De linkerhelft van het hart pompt via de aorta bloed naar alle slagaders. Daarna komt het terug in de rechterhelft. Dit is de grote bloedsomloop. Rechterhelft pompt via longslagader naar de longen. Dat bloed komt terug via de linkerharthelft. Dit is de kleine bloedsomloop. Het bloed voorziet bij zijn rondgang je cellen van allerlei stoffen en voert tegelijk stofwisselingsproducten af.

Hartminuutvolume is 60 – 80 keer per minuut, 70 mL weggepompt. Om het interne milieu constant te houden (= homeostase) wordt een teveel afgevoerd en te weinig aangevoerd. (bron 6)

3.2 In en om de bloedvaten

Bron 9 laat 3 soorten bloedvaten en hun bouw zien.
In de slagader: altijd van het hart af: zuurstofrijk bloed
In de ader: altijd naar het hart toe: zuurstofarm bloed
Uitwisseling van stoffen in de haarvaten: Haarvat heeft poriën, hierdoor kan die stoffen uit wisselen met het weefselvloeistof.

Kamersystole = samentrekken van de kamers
Kamerdiastole = ontspannen van de kamers

Ideale bloeddruk
Systolische = bovendruk: 111 + 1/3 x leeftijd
Diastolische = onderdruk: 68 + 1/5 x leeftijd

Let op, dit zijn mm Hg, de ouderwetse eenheid die door artsen nog veel wordt gebruikt. Bron 10 en 11 geven eenheid kPa.

Je hersenen regelen de bloeddruk. De bloeddruk meet je in een slagader. Bron 11: De bloeddrukverandering bij de overgang van de grote slagaders naar de kleinere slagadertjes: door de grote toenamen in totale doorsnede-oppervlak van de slagaders. De elastische wanden van de grote slagaders dempen de stoten waarmee de kamers het bloed in de slagaders pompen. Hierdoor stroomt het bloed verderop regelmatiger. In de haarvaten neemt de druk ook af. Dit komt door de toename in totale-doorsnede-oppervlakte, maar ook doordat het bloedplasma door de lekke haarvaatjes naar de weefselvloeistof stroomt.

Aan het begin van de haarvaten is druk hoog, er wordt water met kleine moleculen eruit geperst. Zo ontstaat tussen cellen weefselvocht. Verderop in de haarvaten neemt concentratie opgeloste stoffen toe: hogere osmotische waarde zorgt ervoor dat een deel van het weefselvocht teruggezogen wordt (zie bron 13). Rest van het weefselvocht via lymfevaten afgevoerd om vlak voor het hart weer aan bloed toegevoegd te worden. In de haarvatwanden van de hersenen sluiten de dekweefselcellen beter aan dan in andere haarvaten. Zo kunnen stoffen niet tussen de cellen doorlekken. In hersenen passeren veel stoffen alleen door actief transport de haarvatwand: de bloed-hersenbarrière. De bloeddruk en de osmotische waarde werken tegengesteld.

Bruto-filtratiedruk = de bloeddruk die een uitstroom van bloedplasma veroorzaakt.
Resorptie = door osmose stroomt het weefselvloeistof weer terug het haarvat in
Netto – filtratiedruk = Het verschil tussen resoptie en filtratiedruk veroorzaakt de bewegingsrichting van de vloeistof.

Er lekt per dag ongeveer 2 liter plasma weg. Dat gaat naar de lymfevaten. Dit is een 2e transportvatennet. Lymfevaten hebben geen hart, maar de het lymfe stroomt weg wanneer spierbewegingen de lymfevaten samendrukken. Door kleppen in die vaten kan het lymfe maar 1 kant op. Daarna komt het weer terecht in de bloedsomloop. In de aders van bijvoorbeeld je benen is de bloeddruk laag en daarom zijn er ook kleppen in die aderen. Spierbewegingen helpen ook mee.

3.3 't Zit 'm in 't bloed

Dankzij hemoglobine in de rode bloedcellen kan ’t bloed 70x zoveel O2 vervoeren. Hb bevat ijzer.
Witte bloedcellen zorgen voor afweer, bloedplaatjes zorgen voor het stollen van ’t bloed
In bloedplasma zijn allerlei stoffen opgelost (bron 17B) EPO (erythropoietine) stimuleert aanmaak van rode bloedcellen.

3.4 In & uit, uit & in

Hb + O2 <- -> HBO2, oxygenatie
Hoeveel zuurstof aan Hb wordt gebonden, hangt af van:

• Zuurstofconcentratie (BO2) Bron 21A
• Concentratie CO2 (BCO2), veel CO2 -> O2 gebonden
• Zuurgraad, lage pH -> minder O2 gebonden (veel CO2 -> lage pH)
• Temperatuur, hoge temperatuur -> minder O2 gebonden (bron 21C)

Bovengenoemde factoren zorgen ervoor dat het opnemen van O2 in de longen en het afgeven in de weefsels uiterst effectief verhoogd.

3.5 Met een kloppend hart

Samentrekken van het hart in 2 stappen:

• Samentrekken van de boezem
• Samentrekken van de kamers

Bij bron 28: let erop welke kleppen open en dicht zijn. Samentrekken van het hart gebeurt vrijwel autonoom, de sinusknoop (sa-knoop) geeft stroomstootje af; beide boezems trekken samen. Impuls bereikt AV-knoop; via bundel van His over beide kamers die zich gelijktijdig samentrekken (bron 30). Via ECG-patroon is dit zichtbaar te maken (bron 31) Als SA-knoop niet goed werkt kan een pacemaker dit aanvullen.

Hartinfarct = bloedtoevoer naar hart zelf, via kransslagader, is dan onvoldoende. © 2008 - 2010 Victorho, gepubliceerd in Samenvattingen (Educatie en School) op 19-01-2008, laatst gewijzigd op 24-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde link

Stebo Particulier Onderwijs.

Verwante artikelen

• Nectar biologie 2 deel 1: 8. Extremen: Dit is de samenvatting van Nectar vwo bovenbouw biologie 2 deel 1. Dit boek wordt gebruikt in 5 vwo in het voortgezet onderwijs. Hoofdstuk 8: Extremen. Dit hoofdstuk be…
• Hoe werkt het hart?: Het hart is zo groot als een flinke vuist, en ligt links achter het borstbeen (sternum). Het is als het ware gekanteld, waardoor de hartpunt naar de linkerkant uitsteekt.
• Bloed: bloedplasma (serum): Bloed is een vloeibaar weefsel. Maar waar bestaat het nu uit? In dit deel wordt het bloedplasma beschreven. Het bloedplasma is 55% van het totale bloed. Bloedplasma bestaat voor 9…
• Bloed, een bijzonder soort weefsel: Bloed is een bijzonder soort weefsel omdat het vloeibaar is en zich door het lichaam verplaatst. Het is opgebouwd uit drie soorten cllen en uit een vloeisftof: het bloedpl…
• Ziekten van de bloedsomloop: We wensen allemaal dat we gezond oud worden en zo min mogelijk klachten krijgen aan onze bloedsomloop. Een ziekte van de bloedsomloop kan immers levensbedreigend zijn. Er zijn ve…

Bronnen en/of referenties

• Zie artikel