Samenvattingen en Nectar

Nectar vwo biologie deel 1 hoofdstuk 10 Regeling

Infoteur: Victorho

Nectar vwo biologie deel 1 hoofdstuk 10 Regeling

Dit is de samenvatting van Nectar vwo bovenbouw biologie deel 1. Dit boek wordt gebruikt in 4vwo in het voortgezet onderwijs. Hoofdstuk 10: Regeling.


Nectar samenvatting boek informatie

  • Titel: Nectar vwo bovenbouw biologie deel 1
  • Auteur: Bijsterbosch e.a.
  • Uitgever: Wolters-Noordhoff
  • ISBN: 9789001319205
  • Verkrijgbaar bij de reguliere boekwinkels.

Bekijk de andere hoofdstukken in de Nectar special.

10.1 Waarnemen en bijstellen

In deze paragraaf staan een aantal voorbeelden die als volgt samen te vatten zijn:

Bij een bepaalde gebeurtenis gaan we uit van een norm (voorbeeld: bij het douchen moet het water wel op een aangename temperatuur zijn) deze meten we met behulp van receptoren (hier met temperatuurreceptoren die in je huid zitten), daarmee meet je of je afwijkt van de norm of niet. Bij een afwijking (te koud water), maak je gebruik van effectoren (hier je handen om aan de kraan te draaien) om een negatieve terugkoppeling te veroorzaken (van koud naar warmer water).

Dit alles bij elkaar heet een regelkring.

10.2 Tussen snikheet en ijskoud

Schiltemperatuur:
  • Aan de buitenkant van het lichaam
  • Afhankelijk van de omgeving
  • Meestal lager dan 37 C

Kerntemperatuur:
  • onafhankelijk
  • binnenin het lichaam
  • 37 C wordt gehandhaafd, maar vertoond enige variatie

Inspanning:
Bij inspanning neemt loopt de kerntemperatuur op, en zonder tegenmaatregelen zou dat levensbedreigend zijn.
  • Bloedvaten worden wijder
  • warmte verplaatst zich naar de buitenkant van het lichaam
  • huid wordt roder
  • warmte uitstraling. Door stroming staat je lichaam warmte af aan de omgeving.
  • zweetklieren produceren meer zweet. Voor het verdampen is weer warmte nodig daardoor koelt het bloed af.

Regeling lichaamstemperatuur:
Hierbij werken schild- en kerntemperatuur samen.

Receptoren:
  • Schildtemperatuur: temperatuurzintuigen in de huid
  • Kerntemperatuur: hypothalamus. De hypothalamus is ook de norm (of setpoint vooral bij de kerntemperatuur) en de verwerkingseenheid (vergelijking met norm).

De regeling van de schiltemperatuur is niet helemaal bekend (er zijn meer hersendelen bij betrokken)
Effectoren bij deze regelkring:
  • zweetklieren
  • bloedvaatjes
  • spieractiviteit

10. 3 Kritieke temperaturen

Bij koorts zorgt de verhoging van de temperatuur voor het stimuleren van de productie en afgifte van afweerstoffen.
Koorts is een tijdelijke verschuiving van de norm, dit gebeurt onder invloed van cytokine van de witte bloedcellen.

Onderkoeling:
Er is sprake van onderkoeling wanneer de warmteproductie de afgifte niet meer kan bijbenen.

Kerntemperatuur:
35 C gedesoriënteerd en verward
31 C verlies van bewustzijn
30 C hartstilstand

Je lichaam reageert minder heftig op onderkoeling vergeleken met oververhitting.
  • De warmte afgifte wordt beperkt (bloedvernauwing en stoppen met transpireren)
  • Schiltemperatuur wordt te laag, de doorbloeding neemt weer toe

Door de tweede maatregel wordt de onderkoeling versneld.

10. 4 Cellen in bad

Het interne milieu
60% van je lichaam bestaat uit water. Meer dan de helft zit in de cellen. De rest is met elkaar verbonden in 3 ruimten:
  • bloedvatstelsel
  • lymfevatstelsel
  • intercellulaire ruimten

Ongeveer 9 liter weefselvloeistof stroom van de haarvaten door de intercellulaire ruimten terug naar de haarvaten of naar lymfevaten. Weefselvloeistof is dan ook onderdeel van het interne milieu. Weinig cellen staan in direct contact met het bloed terwijl vrijwel alle cellen in contact staan met weefselvloeistof.

Kwaliteitsbewaking bij het interne milieu:
Bij hardlopen:
  • temperatuur gaat omhoog
  • transpiratie neemt toe
  • verlies aan water en zouten (wordt opgevangen door nieren, minder urine afscheiding)
  • meer produceren van afvalstoffen pH urine daalt
  • er moet genoeg water aanwezig zijn, anders val je flauw
  • longen, lever en maagdarmkanaal spelen ook een belangrijke rol (longen voor lucht, de lever voor stoffen en recycling).

Voor al die regelkringen zijn er normen nodig en een verwerkingseenheid (dit is de hypothalamus).
Hormonen zijn in dit verband de boodschapperstoffen, een specifiek hormoon is geschikt voor 1 soort cel met een passen celmembraanreceptor. De hypothalamus heeft op deze regelkringen het toezicht (bewaking van het interne milieu)

10.5 Leven is regelen

Homeostase:
(Letterlijk vertaalt: gelijke toestand) Dit is een eindresultaat van een groot aantal regelkringen met een norm en een negatieve terugkoppeling zodat het interne milieu stabiel blijft.

In levensbedreigende situaties is het belangrijk om de toestand van de homeostase te meten en zo nodig te regelen. Elk individu heeft zijn eigen homeostase.

De homeostase kan ook beïnvloed worden door:
  • ritmische wisselingen (ovulatie)
  • stemmingen
  • een nacht doorfeesten geeft je homeostase ook een dreun
  • eet- en leefgewoonten
© 2007 - 2010 Victorho, gepubliceerd in Samenvattingen (Educatie en School) op 26-12-2007, laatst gewijzigd op 24-10-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Studieboeken van Selexyz, Toetsjekennis.nl en Stebo Particulier Onderwijs.

Verwante artikelen

Bronnen en/of referenties

  • Zie artikel

Reageer op het artikel "Nectar vwo biologie deel 1 hoofdstuk 10 Regeling"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.