Jim Collins: Watching ourselves watch television

Jim Collins begint zijn artikel met het gegeven dat televisie en postmodernisme vaak als onafscheidelijk worden gezien. Televisie wordt gezien als een postmodern medium. De slechte eigenschappen van televisie komen vanuit het postmodernisme en de slechte eigenschappen van het postmodernisme zijn afkomstig van de televisie, zo zegt hij.

De kritieken op televisie en postmodernisme hangen dus nauw met elkaar samen. Collins stelt dat er te weinig aandacht is besteed aan deze verhouding. Een reden hiervoor is de theorie van Adorno en Horkheimer, die zeggen dat zij de massamedia als iets negatiefs zien, maar daar zal ik verder niet op in gaan.

De reden waarom wij televisie als een postmodern medium zien is dat televisie geen vaststaand gegeven is. Er is voortdurend sprake van ontwikkelingen. De massacultuur in zijn algemeenheid kan ook niet gezien worden als een samenhangend geheel. Er is hier sprake van verschillende opvattingen van subjectiviteit en agency. Kijkers geven verschillende betekenissen aan televisieteksten. Collins stelt ook dat wij een onderscheid moeten maken tussen ‘wij’ als critici en ‘wij’ als publiek. Deze twee zijn namelijk totaal verschillend in hun betekenisgeving.

Om het medium televisie te omschrijven maakt Collins een vergelijking met een stad, waarin evenals bij televisie sprake is van discontinuïteit en geen van tevoren bedacht ontwerp. Een stad is voortdurend in ontwikkeling, net zoals dat het geval is bij televisie.

Vervolgens spreekt Collins van het subject, een term die we de afgelopen jaren ook al eens vaker gehoord hebben. Volgens Collins moet een subject zelf handelen, maar moet daarnaast ook reageren op anderen. Een subject wordt door televisie op verschillende manieren gevormd, in tegenstelling tot subjecten die door literatuur of cinema worden gevormd. Bij televisie kun je namelijk zelf invloed uitoefenen op de beeldenstroom door middel van de afstandsbediening of door de videorecorder. Het lezen van een boek gaat weer op een heel andere manier. De beleving is anders. Bij televisie ontstaat dus weer een geheel andere vorm van het subject.

Door televisie kan het publiek gedecentreerd en gerecentreerd worden. Er is geen sprake van een centrum in de televisie. Het gevolg hier van is dat het publiek ook niet constant is. Maar desondanks zien wij het publiek toch nog steeds vaak als één geheel en niet als individuele subjecten. Televisie is daarom een moeilijk te beschrijven en te definiëren onderwerp voor theoretici, aangezien er voortdurend sprake is van veranderingen. De ontwikkeling van steeds weer nieuwe technologieën zijn hier een voorbeeld van.

Volgens Collins kenmerkt televisie zich door de overaanwezigheid van de ‘already said and seen’. We hebben voortdurend te maken met representaties van representaties. Hierbij komt het begrip zelfreflexiviteit kijken, hetgeen uiteindelijk ontstaat door de toenemende complexiteit van de technologie en het daarbij behorende hyperbewustzijn van de kijkers. Binnen het postmodernisme zijn zowel het publiek als het medium hyperbewust.

De televisiekijker kan zelf bepalen wat hij met de beeldenstroom doet. Hier komen we het begrip agency dus weer tegen. Televisieteksten hebben tegenwoordig steeds vaker een dubbele inhoud of betekenis. In eerste instantie lijkt dit erg ingewikkeld, maar het is inmiddels algemeen geaccepteerd. Deze acceptatie komt door de wijze waarop televisie functioneert. De ontvangst van de muziekzender MTV is hier een duidelijk voorbeeld van. Televisie is dus een postmodern medium, vooral omdat het inconsistent en ongeorganiseerd is. Er is sprake van een enorme stroom aan verschillende teksten, waarin geen logische structuur lijkt te zitten.

Theoretici vrezen dat het medium televisie en massacultuur in het algemeen niet controleerbaar wordt. Aan het einde van de 18e eeuw was er in de literaire traditie eveneens sprake van deze angst, aangezien iedereen ineens boeken kon gaan huren en lezen. Wat in eerste instantie dus vooral een zaak voor elite bevolkingsgroepen was wordt nu algemeen gebruik voor de massa. In het geval van televisie denken veel theoretici dat de passieve kijkgewoonten van de gemiddelde televisiekijker de culturele theorieën zullen doen verdwijnen. En of dat zo is, is natuurlijk nog maar de vraag.

Er valt volgens Collins dan ook een onderscheid te maken tussen theoretici en de gemiddelde kijker. De theoretici aan de ene kant weten hoe het systeem werkt, terwijl de televisiekijkers aan de andere kant als kuddedieren passief meegaan in het systeem.

Maar wat vooral vergeten wordt is dat we alle lagen van de bevolking nodig hebben om cultuur te beschrijven. Volgens Collins moeten we culturele verschijnselen totaliseren. De massa moet in het onderzoek betrokken worden. Dit is een probleem waar veel theoretici mee worstelden, aangezien het niet eenvoudig is om dit op een goede manier te doen. De media richten zich immers op de massa en het is dan ook interessant om te onderzoeken hoe deze massa betekenissen creëren. Het uiteindelijke gevolg hiervan is dat het onderscheid tussen massa en theoretici minder strikt is geworden. © 2007 - 2009 Johndavis, gepubliceerd in Samenvattingen (Educatie en School) op 19-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Johndavis is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Wat doet uw kind op MSN?: Per dag vinden in Nederland zo'n vijftig miljoen chat-gesprekken plaats via Live Messenger (MSN). Zeer waarschijnlijk behoren uw kinderen ook tot de groep die dit soort gesprekken h…
• Friends, algemene informatie: Het is een van de bekendste televisieseries aller tijden. Het werd gekeken door miljoenen mensen over de hele wereld, ‘Friends’. Een van de meest humoristische series wereldwijd…
• De Amerikaanse Emmy Awards: Al sinds 1949 worden jaarlijks de Emmy Awards uitgereikt. De eerste winnares was Shirley Dinsdale die de prijs kreeg voor de bijzonderste televisiepersoonlijkheid. Nu na 59 jaar w…
• Ayurveda en het Westerse denken: De Westerse medische wetenschap plaatst het individu als het ware in een hokje, er wordt veel gegeneraliseerd en er wordt een onderscheid gemaakt tussen object en subject.
• Michael Collins: Gedurende de zevenhonderd jaar voor Michael Collins geboren werd, kende Ierland nooit vrijheid noch vrede. Sinds de 12de eeuw werd het land door de Engelsen geregeerd, waarbij de geallieerde…