Amos 'n Andy and the debate over American racial integration

De AMOS ’N ANDY show is jarenlang een radioshow geweest, maar verscheen uiteindelijk ook op televisie en werd later voortgezet als cartoon. Hier volgt een beknopte samenvatting van het artikel van Thomas Cripps. De zwarte bevolking is zo tot eind jaren veertig altijd genegeerd door de verschillende mediavormen. CBS doet hier uiteindelijk nog een schepje bovenop door het radioprogramma AMOS ’N ANDY te gaan produceren voor de televisie. Dit radioprogramma heeft altijd misbruik gemaakt van de positie van minderheden. De misrepresentatie van de zwarte gemeenschap leidde ertoe dat er hevige protesten ontstonden, onder leiding van de NAACP. Deze organisatie streed onder andere voor de belangen van zwarten in de mediawereld. Zij wilden het stereotiepe beeld van de zwarte gemeenschap veranderen en omvormen naar een realistischer, meer positief beeld. Het stereotiepe beeld tekende de zwarte voornamelijk af als onwetend, schreeuwend, vechtend en herrieschoppend. De NAACP had eerder al een aantal successen behaald in de filmwereld, waarin zwarte acteurs steeds vaker rollen aangeboden kregen.

AMOS ’N ANDY heeft in zijn jarenlange bestaan op de radio nooit zoveel kritiek gekregen als toen men van plan was het om te zetten naar de televisie. Maar in werkelijkheid waren de partijen verdeeld, zoals we later ook zullen zien.

De toename van de zwarte bourgeoisie was een belangrijke verklaring voor de kritiek op de show. Deze bourgeoisie wilde zich steeds meer macht aanmeten en op gelijke hoogte komen te staan met de blanke Amerikanen. De komst van de show werd dan ook als een bedreiging gezien voor de reeds behaalde successen en men was vooral bang voor een terugval. De zwarte gemeenschap ging namelijk steeds meer van zich spreken, ook in de mediawereld.

In vergelijking met de situatie van voor de Tweede Wereldoorlog, waren zwarten nagenoeg afwezig. Zij kregen slechts enkele kleine rolletjes in sitcoms, die dan ook weer uit stereotiepen bestonden, zoals bijvoorbeeld de onderdanige huishoudster. Maar de oorlog zorgde voor een veranderende kijk op de maatschappij. De zwarte journalisten profiteerden hier natuurlijk optimaal van door in te spelen op het gegeven dat er in Amerika zelf ook een strijd gaande was, namelijk de strijd tegen het racisme. Het gevolg was dat er een geleidelijke toename ontstond in programma’s waarin zwarten en het probleem van het racisme meer centraal kwamen te staan.

Later identificeerde men een enorme markt van potentiële zwarte consumenten, een doelgroep die tot dan toe eigenlijk ‘onzichtbaar’ was geweest. Men kreeg door dat er zo’n 15 miljoen consumenten waren die veel geld zouden kunnen gaan opleveren. Ook hierdoor ontstond er een toename in het aantal programma’s, waarin zwarten centraal stonden. Televisie werd dus een belangrijk politiek middel voor zwarten, omdat het nog niet gedomineerd werd door de blanken. Tot die tijd heeft men altijd geworsteld met het verbeteren en perfectioneren van de technische mogelijkheden van televisie.

De komst van AMOS ’N ANDY verbaasde veel vertegenwoordigers van de zwarte gemeenschappen, vooral omdat de timing niet goed was. Net nu men zoveel succes bereikte kwam men met een show die dat succes direct weer de kop kon indrukken. Men besefte in eerste instantie niet dat de groeiende vertegenwoordiging van zwarten in de televisiewereld ook leidde tot een andere opbouw van AMOS ’N ANDY dan men dat gewend was vanuit de radioperiode. Dit leidde uiteindelijk dan ook tot een confrontatie tussen CBS en de NAACP.

Natuurlijk zag de NAACP wel in dat er twee kanten aan de zaak zaten. Allereerst leverden dergelijke shows werk op voor zwarte artiesten, iets waar zij al die jaren voor hebben gestreden. Maar anderzijds wilde men niet dat deze artiesten gebruikt werden in een show die de zwarte gemeenschap altijd belachelijk heeft gemaakt. De makers van de televisieversie namen echter tal van zwarten in dienst, waaronder zwarte acteurs, maar ook mensen die zich als een soort adviseurs met de rassenkwestie moesten bezighouden. Het gevolg hiervan was dat het personage Kingfish in de show nog steeds de stereotiepe kenmerken vertoonde, maar dat dit er juist voor zorgde dat men Amos en Andy als meer menselijk ging beschouwen dan in de radioversie het geval was. Dit sterkte contrast zorgt dus eigenlijk voor een verkleining van het verschil tussen blank en zwart. De makers liepen hierdoor veel minder risico.

Natuurlijk is er altijd kritiek, dit is niet te vermijden. Je kan nooit iedereen tevreden stellen. Het lijkt immers onmogelijk om zonder kritiek een show te produceren waarin zwarten centraal staan, die voor iedereen bestemd is. Vandaar dat velen vonden dat de NAACP een verloren strijd streed. Nagenoeg iedere krant koos een neutrale positie, om beide kampen tevreden te stellen. De positie van de NAACP leek steeds meer te verzwakken. Ook de acteurs waren het daar wel over eens. Daarnaast was men ook verbaasd over de inflexibiliteit van de organisatie. Het werd nooit echt duidelijk waar men voor streed. Waarschijnlijk voor een volledige integratie van de zwarte gemeenschap in de Amerikaanse maatschappij. Dit was immers het doel geweest van alle sitcoms; het uitbeelden van Amerika als een zichzelf corrigerend systeem, waarin alle elementen, zoals we die nu uit sitcoms kunnen filteren, aanwezig waren. Een uitgebreide familie, problemen die aan het einde van een aflevering worden opgelost en een scheiding tussen de oudere en de jongere generatie.

Maar uit AMOS ’N ANDY blijkt dat de NAACP op sommige punten wel gelijk had, zoals bij de accenten waarmee de zwarte acteurs voortdurend spraken. Maar daarentegen spraken de andere acteurs wel met een ‘normaal’ accent. Er werd dus voortdurend gezocht naar manieren om de stereotiepen te relativeren. De schrijvers en de setontwerpers zorgden er allen voor dat de stereotiepe beelden, die we vanuit vroegere werken kenden, niet te opzichtig aanwezig waren. Er werd dus geen misbruik gemaakt van zwarten. Hierdoor werd de kritiek van de NAACP dus minder goed bruikbaar. Uiteindelijk werden de punten van de organisatie zelfs door andere groepen gebruikt voor totaal andere doeleinden. De druk van de NAACP werd dus minder en uiteindelijk gaven zij de strijd ook op. Velen zagen de AMOS ’N ANDY show immers als een soort opening waarin talentvolle artiesten, zonder enige vorm van rassenonderscheid, aan het werk konden. De show was dan ook, zelfs onder de zwarte bevolking, erg populair. Men zag televisie dan ook als het belangrijkste instrument om vooruitgang voor minderheden te verwezenlijken.

Uiteindelijk werd de show stopgezet, omdat de belangrijkste sponsor zich met andere projecten ging bezighouden, in tegenstelling tot wat er straks in ons fragment wordt gezegd. Desondanks werd de show nog jarenlang herhaald en bleef uitermate succesvol.