Onderwijskunde en opvoeding

Opvoeding is een actueel maatschappelijk item voor velen. Vroeger dachten mensen na over de juiste manier van opvoeden en daar zullen mensen in de toekomst ook hun ideeën over hebben. In onderstaand artikel wordt uitgelegd hoe men tegenwoordig over opvoeden denkt.

Opvoedingsdoelen

• Kinderen leren zich in de maatschappij te handhaven.
• Kinderen zichzelf ontplooien, hun mogelijkheden en kwaliteiten ontwikkelen.
• Ontwikkelen van een eigen identiteit.

Opvoeding is intentioneel. De opvoeder wil er iets mee bereiken. Dat is meteen het belangrijkste verschil met verzorging. Iedere opvoeding heeft doelstellingen.

De opvoeders willen in het algemeen dat kinderen leren zich in de maatschappij te handhaven. Dat houdt onder meer in dat zij leren rekening te houden met anderen, maar tegelijk voor zichzelf opkomen. Een belangrijk onderdeel van dit opvoedingsdoel is dat kinderen leren verantwoordelijkheid te dragen voor hun doen en laten.

Een tweede ‘hoofdgroep’ is dat kinderen zichzelf ontplooien, hun mogelijkheden en kwaliteiten ontwikkelen. Dat betekent dat kinderen ruimte moeten hebben zichzelf te zijn, gestimuleerd moeten worden spontaan, creatief en nieuwsgierig te zijn, maar tegelijk dat zij – soms door middel van moeizame studie – hun talenten moeten ontwikkelen.

De derde genoemde groep van opvoedingsdoelen is het ontwikkelen van een eigen identiteit. Een eigen identiteit vormen, is leren met je eigen mogelijkheden en kwaliteiten een herkenbare relatie te vormen met de buitenwereld.

Ook hangen opvoedingsdoelen daarin samen met historische ontwikkelingen. Onder meer spelen daarin de eisen een rol die gesteld worden aan mensen in een hoogindustriële samenleving.

Opvoedingsvoorwaarden

Opvoedingsrelatie
Een opvoedingsrelatie veronderstelt wederzijdse betrokkenheid en wederzijds respect. Als er iets mis gaat in de opvoeding is er vrijwel altijd iets mis met de opvoedingsrelatie.

Bieden van veiligheid
Het gaat echter om het wekken van het gevoel bij het kind dat het op de opvoeders rekenen kan, dat zij hem accepteren zoals hij of zij is en steunen waar zij kunnen.

Uitdaging
Om te kunnen groeien is voor een kind veiligheid niet voldoende. Het moet ook de ruimte hebben om op avontuur uit te gaan, risico’s te nemen, ervaringen op te doen, ook negatieve.

Echtheid of authenticiteit
Narcistische opvoeding. De opvoeders zijn zozeer bezig met zichzelf dat het beeld dat zij naar buiten toe over zichzelf willen scheppen, dat hun kinderen daaraan ondergeschikt worden gemaakt.

Straffen en belonen

Ook regels stellen of juist vrijheid bieden kan gezien worden als het inzetten van opvoedingsmiddelen. Hetzelfde geldt voor verantwoordelijkheid geven, onderhandelen, inzicht geven. Steeds weer blijkt dat opvoedingsvoorwaarden ongemerkt overgaan in opvoedingsmiddelen, dat omgang tussen volwassene en kind ineens overgaat in (expliciet) opvoeden.