Sociaal-constructivisme in de klas

Het sociaal-constructivisme is een leertheorie dat ervan uitgaat dat kennis door iedereen op een eigen wijze wordt geconstrueerd, waarbij zij beïnvloed worden door hun sociale omgeving. Niet het ontvangen van informatie, maar het verwerken van deze informatie is het centrale proces bij het sociaal-constructivisme. De relatie tussen het sociaal-constructivisme en de omgeving waarin geleerd wordt, worden gekenmerkt door een vijftal uitgangspunten. Het sociaal-constructivisme bestaat uit twee woorden: sociaal en constructivisme.
Constructivisme gaat uit van het construeren van kennis door de lerende zelf. Het sociale in het woord sociaal-constructivisme betekent: samen. De volgende vijf kenmerken vormen de relatie tussen het sociaal-constructivisme en de omgeving waarin geleerd wordt.

Leren is een actief proces

De kinderen worden aan het denken gezet. Doormiddel van verschillende werkvormen zorg je er als leerkracht voor dat de kinderen geactiveerd worden en blijven.

Leren is een constructief proces

De kinderen krijgen binnen de verschillende werkvormen de ruimte om zelf kennis te construeren. De kinderen worden uitgedaagd om hun kennis/ervaringen aan te vullen en eventueel bij te stellen. Ook worden er reflectieve vragen gesteld of reflectieve opdrachten gegeven, waardoor de kinderen zelf gaan nadenken over het proces.

Leren is een cumulatief proces

Je haalt als leerkracht de voorkennis bij de kinderen op. Op deze manier weet je het actuele niveau van de kinderen en kun je met jouw nieuwe informatie beter aansluiten bij de behoeften van de kinderen. De kinderen worden uitgedaagd om nieuwe informatie te koppelen aan hun voorkennis. Op deze manier ben je als leerkracht doelgericht bezig.

Leren is een sociaal proces

De werkvormen doen een beroep op de interactie tussen de leerkracht en de kinderen. De werkvormen die je als leerkracht kiest doen een beroep op het van en met elkaar leren (interactie tussen de kinderen) waarbij sprake is van wederzijdse afhankelijkheid, individuele verantwoordelijkheid en wederzijdse beïnvloeding.

Leren is een context-gebonden proces

De lessen sluiten aan bij de sociale, culturele en historische context van de klas. Op deze manier zijn de kinderen meer betrokken bij de les.

Argumenten om de vijf uitgangspunten van het sociaal-constructivisme in je klas in te zetten:

• Op deze manier zet je de kinderen aan tot denkactiviteit en verbinden zij nieuwe kennis aan wat ze al weten. Jij bent niet meer de leerkracht die alle kennis en vaardigheden aan de kinderen uitlegt, maar de kinderen gaan zelf op zoek.
• De kinderen leren veel van en met elkaar. Jij als leerkracht stimuleert, biedt een heldere structuur en gaat na of de kinderen de kennis ook werkelijk begrijpen en onthouden hebben.