Twee soorten rente: rente ontvangen en rente betalen

Sommen over rente kom je in ieder rekenboek voor een middelbare school of voor een beroepsopleiding tegen. De ene keer blijkt het om rekensommen over een lening, de andere keer om rekensommen over een spaarrekening te gaan. In beide gevallen heet het dus rente. Dat is geen toeval. Want hoewel het soms twee verschillende onderwerpen lijken, heeft de ene rente onlosmakelijk te maken met de andere rente.

Eenvoudige uitleg van wat een bank doet

De werkelijkheid is iets ingewikkelder, maar komt wel op hetzelfde neer: een bank zoekt mensen die hun spaargeld bij hen in de bank willen bewaren. Vergelijk dat maar met oude westernfilms of met Lucky Luke strips waarbij ieder dorpje een eigen bank had, die bestond uit een kluis (die natuurlijk door de Daltons opgeblazen werd). De reden dat mensen dat geld inderdaad bij die bank bewaren en niet thuis is onder meer de veiligheid (thuis kan er ingebroken worden, er kan brand ontstaan), en de bank lokt mensen door een vergoeding te geven over dat spaargeld. Die vergoeding is een rente. De bank moet die rente dus betalen aan de klant. Hoe komen ze aan dat geld? Door van andere klanten weer geld te vragen. Ook dat is rente. Maar dan is het rente die mensen moeten betalen aan de bank. Omdat de bank mensen geld uitleent. Dat geld wat uitgeleend wordt is in een simpel model weer dat geld wat andere aan de bank hebben gegeven. En dus bestaat de maatschappij uit mensen die geld brengen naar de bank en rente krijgen, en mensen die geld lenen van de bank en rente betalen. Omdat de bank winst wil maken moet de rente die mensen betalen hoger zijn dan de rente die mensen krijgen, als het andersom zou zijn zou een bank snel failliet zijn.

Rente op een spaarrekening

Rente over geld wat je op een spaarrekening zet wordt normaal eens per jaar uitgekeerd. Maar het wordt wel per dag berekend. Stel dat je je geld eerder op wilt nemen krijg je dus rente over een deel van het jaar, namelijk dat deel van het jaar dat het geld bij de bank was. Als je het geld in de loop van het jaar pas op de rekening zet, krijg je ook rente over een deel van het jaar. Omdat een jaar uit 365 dagen betaalt, is de rente per dag 1/365e van wat je in een jaar ontvangt. De huidige rentes op spaarrekeningen lopen uiteen van 0,5% per jaar tot 5% per jaar. Het laatste jaar zit er een stijgende lijn in rentes die banken bereid zijn om aan klanten te geven. Die lijn gaat omhoog door ontwikkelingen op de wereldmarkt maar veel meer nog door concurrentie onder banken. Er zijn ook spaarrekeningen met voorwaarden; dan krijg je bijvoorbeeld een hogere rente maar daar staat een boete tegenover als je dat geld op wilt nemen, of als je meer op wilt nemen dan wat je in een bepaalde periode (bijvoorbeeld in een maand) op mag nemen. Ook zijn er rekeningen waarbij je eenmalig inlegt en vooraf afspreekt hoe lang het erop moet blijven staan. Dat heet dan een deposito, en dat is vooral handig als je geld over hebt waarvan je zeker weet dat je het een tijdje niet nodig hebt. Een deposito is vaak voor een jaar, of een paar jaar.

De andere rente: rente op een lening

Rente op een lening moet je normaal eens per maand betalen. In advertenties staat een jaartarief genoemd, soms een maandtarief. Als je een lening afsluit teken je een contract waar ook de lening per maand genoemd wordt. Omdat je rente per maand moet betalen wordt per maand de schuld aan de bank ook lager. Bij een lening moet je afspreken hoeveel je aan een bank terug wilt betalen, hoe lang je erover doet, en of je sneller terug mag betalen. Er zijn nog meer dingen die je af kunt spreken (waarbij populair is de leenvorm waarbij je terugbetaald geld opnieuw mag opnemen zonder opnieuw loongegevens te hoeven laten zien). Je betaalt per maand terug, en het maandbedrag is een deel rente en een deel aflossing. Aflossing betekent het lager worden van de schuld. Als je bijv. 10.000 euro leent, en je betaalt 200 euro per maand terug, is na de eerste maand de schuld al geen 10.000 euro meer, maar bijvoorbeeld 9.915 (je hebt dan 115 euro rente en 85 euro aflossing betaald). Aan het begin betaal je altijd meer rente in euro's dan aan het eind, dat komt omdat je betaalt over dat deel van de lening wat open staat. Rentepercentages beginnen bij een lening rond de 6,5%, maar de meeste banken rekenen rond de 10%. Er zijn ook banken die daar ruim boven zitten. Als je leent met uitgestelde betaling, bijvoorbeeld bij postorderbedrijven als Wehkamp, Neckermann en Otto, of via de organisatie Prime Line of Comfort Card, betaal je zelfs meer dan 15%.