Samenvatting geschiedenis -Memo- Module 6

Deze samenvatting gaat over Module 6 uit het boek Memo, het gaat over het nationalisme in Duitsland, Italië en op de Balkan en hoe dit nationalisme zich ontwikkeld heeft.

Hoofdstuk 1 - 1.1

De ontwikkeling van het duitse nationalisme
Eind 18e eeuw:
Jonge schrijvers, kunstenaars en geleerden herontdekken de Duitse cultuur en zetten zich af tegen buitenlandse (Franse) invloeden.
--> Duitse beweging

Johann Gotfried Herder:

• Grondlegger nationalisme
• Ware samenleving is door verwantschap met elkaar verbonden.
• Iedere natie heeft eigen karakter en het recht te bestaan.
• Een natie hoefde geen politieke eenheid te zijn met een eigen regering e.d.

Cultureel nationalisme:
Men begint in het verleden te graven naar cultuurschatten van de eigen natie (volksverhalen, sprookjes, balladen)
De gebroeders Grimm verzamelden sprookjes en sagen van de Duitse cultuur.

Verband tussen nationalisme en romantiek
Romantische kunstenaars zetten zich af tegen de Franse klassieke stijl (te weinig ruimte voor de eigenheid van verschillende volkeren)

Nationalisten wilden meer dan het herontdekken van de eigen cultuur. Dit komt door de Napoleontische Oorlogen. Jongere mensen streden voor een vrij verenigd machtig Duitsland, geregeerd door een gekozen regering

Jahn (vader van de gymnastiek):
Richtte in 1811 in het hele land turnverenigingen op om de Duitse jeugd hard te maken, militaire discipline bij te brengen en nationalistische ideeën te verspreiden.

Hoofdstuk 1 - 1.2

Wener Congres:
Vredesbesprekingen en herindeling van Europa, onder leiding van de Oostenrijker Metternich na de definitieve nederlaag van Napoleon in 1815.
--> Alles terug naar zoals het was vóór de Napoleontische tijd.
--> Allemaal kleine vorstendommen en staatjes
Wel onstond de Deutsche Bund:
Boondgenootschap van 36 Duitse staten en Oostenrijk tegen eventueel hernieuwde Franse agressie.

Metternich wilde niet dat Duitsland een eenheid werd, omdat hij wilde dat Oostenrijk het machtigste land bleef.

Jonge nationalisten vormden Burschenschaften, studentenverenigingen waar men patriottische redevoeringen hield met een liberaal-democratische inslag.
--> Werden verboden door de Oostenrijkse keizer en de Pruisische koning
--> Ook de turnverenigingen van Jahn werden verboden

1818:
Begin van afschaffing douanerechten tussen de Pruisische gewesten
--> tegen het midden van de 19e eeuw werd de Zollverein opgericht.

1848:
Revolutiejaar. Friedrich Wilhelm IV moest onder druk van de volksopstand een grondwet toestaan.

Duitse Nationale Vergadering
--> Professorenparlement
Moest zorgen voor de nationale eenwording van Duitsland, maar had te weinig daadkracht
--> Ze konden geen antwoorden vinden op de bestaande problematiek en de nationalisten keerden zich tegen hen.

1862:
Otto von bismarck krijgt de leiding over de Pruisische regering.
Hij wordt op zijn tweeëndertigste lid van de Pruisische landdag: een orgaan dat de opdracht had besluiten van de koning te bekrachtigen.
Hij wilde door 'ijzer en bloed' een Duitse eenheid.
Was praktisch en vertrouwde op zijn leger en zijn eigen intuïtie.

1866:
Bismarck forceert een oorlog tegen Oostenrijk.
--> enkele Noord-Duitse staten bij Pruisen gevoegd.

Het Duitse volk zag in Bismarck de verpersoonlijking van hun nationalistische gevoelens.

1870:
Bismarck lokt een oorlog met Frankrijk uit.

1871:
het tweede Duitse Keizerrijk werd uitgeroepen.

Kenmerken van Völkisch nationalisme:

• Agressief nationalisme
• Verheven voelen boven andere volkeren
• Duitsers voelden zich bedreigd door veranderingen in de samenleving door industrialisering en modernisering
• Een sterk leger was nodig om buitenlandse vijand het hoofd te kunnen bieden
• Verwijdering van vreemde elementen (joden) uit het Duitse volk
• Liever naar het verleden kijken, toen alles volgens hen nog goed was

Aantekeningen over de Duitse eenwording

1. Cultureel nationalisme (1780)
Duitsland als eenheid bestaat nog niet
--> dezelfde taal
--> gemeenschappelijke geschiedenis
--> zelfde eetgewoonten
Johann Gotfriet Herder: "Duitsland moet een culturele eenheid zijn."

2. Politiek nationalisme (1815)
Franse Revolutie --> Napoleon wordt de leider van Frankrijk --> voerde oorlog met heel Europa.
Politiek nationalisme ontstaat door een gemeenschappelijke vijand
--> mensen willen samenwerken

3. Congres van Wenen (1814-1815)
Herstel van de situatie vóór de Franse tijd.

• geen vrijheid, gelijkheid en broederschap
• conservatief

Grote Alliantie (Oostenrijk-Hongarije, Engeland, Rusland, Pruisen)

• dezelfde mensen kregen weer de macht
• bij opstand: samenwerken
• gericht op het behoud van Europa van vóór de Franse Revolutie

4. Deutscher Bund (1815 - 1848)

• alleen maar gemeenschappelijk buitenlands beleid
• landjes allemaal nog een eigen bestuur

1818: Zollverein
Economische samenwerking, de douanerechten worden afgeschaft.

5. Revolutiejaar (1848)
De bevolking wil een grondwet en nationale eenheid
Friedrich Wilhelm richt een volksvergadering op dat het 'Professorenparlement' wordt genoemd

• onderzocht hoe Duitsland een eenheid kon worden
• geen succes: einde nationalistische beweging

6. Otto von Bismarck
1866: Oostenrijk wordt verslagen
1871: Frankrijk wordt verslagen
--> Duitse eenwording

Hoofdstuk 2 - 2.1

Italië was aan het eind van de 18e eeuw een achtergebleven land.
Het grootste deel van de bevolking was boer en bijna al het land behoorde toe aan de adel en de kerk
Het zuiden was er het slechtst aan toe. Mensen waren zeer traditioneel.
Gevolg van armoede en honger: veel geroofd.

Onder de intellectuelen, kunstenaars en de burgerij broeide er wel iets van opstand, maar dat werd neergeslagen doordat Napoleon na de Franse Revolutie Italië veroverde.
--> Onder zijn heerschappij een voorspoedige economische ontwikkeling, verbetering van de landbouw en een grondwet.

Risorgimento:
Het streven van nationalisten naar de modernisering en eenwording van Italië.

Na het Congres van Wenen: alles weer in oude staat hersteld, grote teleurstelling voor de Italianen.
Alleen de Kerkelijke Staat en Koninkrijk Sardinië-Piedmont werden nog door Italianen bestuurd.

Aanhangers van het liberalisme moesten in het geheim samenkomen --> Carbonari
In 1820 en 1830 pogingen tot revolutie door de Carbonari, maar die mislukten.

Guiseppe Mazzini (1805-1872):

• Lid van de Carbonari
• Giovine Italia: niet meer aanslagen en politieke samenzweringen maar het idee van nationale eenheid verspreiden onder het volk.
• Pensiere e azione

Hoofdstuk 2 - 2.2

1846: paus Pio Nono (Pius IX) gekozen, schijnbaar iemand met liberale en nationalistische ideeën.
1848: Revolutiejaar
Milaan en Venetië in opstand
--> na 5 dagen stortte het Oostenrijkse bestuur in.
Sardinië-Piedmont verjaagt de Oostenrijkers uit Noodr-Italië.
De Oostenrijkers kregen echter versterking en de Italianen werden verslagen.
Mazzini nam de macht in de kerkelijke staat over (februari-juli 1849), maar hij moest vluchten voor de Franse troepen onder leiding van Napoleon III.

Allen Koninkrijk Sardinië-Piedmont werd hierna nog geregeerd door een Italiaan. Deze staat is zeer tolerant en veel politieke vluchtelingen gaan hier naartoe.

1852: Camillo Benso die Cavour wordt politiek leider van Sardinië-Piedmont

• Wilde Oostenrijk uit Italië verbannen.
• Otto von Bismarck van Italië

Hij sprak af met de Fransen dat zij zouden helpen met de bevrijdingsoorlog tegen Oostenrijk, in ruil voor Savoie en Nice.
1859:
Tweede Italiaanse vrijheidsoorlog.
Oostenrijkse leger verslagen, maar niet definitief.
Napoleon trok zich terug vanwege de dreigende oorlog met Pruisen.
--> Daar alle soldaten naar toe.

Hoofdstuk 2 - 2.3

1860:
Boerenopstand op Sicilië

Guiseppe Garibaldi:

• Wilde Zuid-Italië betrekken bij de eenheidsstrijkd
• Trok vanuit Genua met 1000 man naar sicilië, daar versloeg hij het leger van de heerser Bourbon. Binnen 2 maanden was het hele gebied onder zijn controle.
• Romanticus

Cavour was bang voor een republiek met Garibaldi als president.

Garibaldi rukt op naar Napels, en dreigt daarna naar Rome te trekken.
Dit zou een oorlog met Frankrijk betekenen.
Cavour stuurt een leger en snijdt Garibaldi de pas af.

Volksstemming uitgeschreven --> Zuid-Italië bij Sardinië-Piedmont
--> Politieke rol van Garibaldi uitgespeeld

17 maart 1861:
Eenheidsstaat uitgeroepen met Victor-Emmanuel II als koning.

1871:
Na de Frans-Duitse oorlog worden de Kerkelijke Staat en Venetië aan Italië toegevoegd.

Nog steeds zijn er enorme verschillen tussen Noord- en Zuid-Italië.

Overeenkomsten Duits en Italiaans nationalisme:

• Nationalisme is de aanzet voor het ontstaan van de landen
• Nationalisten wilden niet alleen een ongedeeld, maar ook een vrij Italië en Duitsland -->liberaal
• Slimme leiders (Cavour en Bismarck): voerden een opportunistische, realistische politiek en maakten slim gebruik van geboden kansen.

In Italië kreeg de eenwording een iets romantischer tintje, door de tussenkomst van Garibaldi.

Aantekeningen over de Italiaanse eenwording.

1 Italië 1815 - 1848
Lappendeken van staatjes:

• Lombardije en Venetië
• Koninkrijk Sardinië-Piedmont
• Toscane
• Kerkelijke Staat (met als leider de paus)
• Koninkrijk Napels Sicilië

Napoleon bracht veel goeds, geen feodalisme meer.
Na Napoleon --> lokale vorsten weer aan de macht.

2 Guiseppe Mazzini (1805 - 1872)
Guiseppe Garibalde (1807 - 1882)
Camille Benso di Cavour (1810 - 1861)
Allemaal voor de eenheid
Mazzini en Garibaldi:

• Republiek
• Eenheid van Italië
• propaganda en opstanden

Cavour:

• vanaf 1852 eerste minister van Koninkrijk Sardinië
• van adel
• koninkrijk Italië onder leiding van de koning van Sardinië
• liberale grondwet
• modernisering

3 Revolutie van 1848 mislukt

• Overal in Europa volksopstanden[/L}
  

[L]Eerste Italiaanse bevrijdingsoorlog De paus wordt gevraagd om president te worden van de nieuwe staat, maar weigert dit omdat hij bevriend is met grote katholieke landen (Oostenrijk en Frankrijk)
Garibaldi en Mazzini verjagen hem uit de Kerkelijke Staat, maar Italië wordt weer teruggewonnen door Oostenrijk en Frankrijk.

4 Onder Cavour naar de eenheid
1859: pact met koning Napoleon III
--> tweede Italiannse vrijheidsoorlog
Volksstemmingen: 'JA'
Wel of niet kerkelijke staat binnenvallen? --> Frankrijk haakt af
Garibaldi ging vechten voor Italië met 1000 man vanaf het zuiden van Italië.
--> verovert het Koninkrijk der beide Siciliën
Garibaldi tegengehouden voor Rome door Cavour
1861: Italië wordt één constitutionele monarche onder leiding van Victor Emmanuel

5 Risorgimento voltooid
1866: Venetië
1871: Kerkelijke Staat

Hoofdstuk 3 - 3.1

Het Habsburgse rijk en het Osmaanse Rijk heersten over Midden- en Zuidoost Europa.
Deze rijken waren verzwakt geraakt en hadden op het oplaaiende nationalisme geen antwoord.

Osmaanse Rijk:
Gesticht door sultan Osman I
Heersten over de kusten van Afrika, het Midden-Oosten, Turkije en de Balkan.
Door gebrekkige communicatie werd het bestuur ervan moeilijk --> corruptie
--> de zieke man van Europa
Zowel het Russische ijk als het Habsburgse rijk hadden interesse in de Balkan.

Habsburgse Rijk
Ook wel de Donaumonarchie genoemd omdat het grootste gedeelte ervan rond de Donau lag.
De volkeren in het Habsburgse Rijk verlangden naar zelfbeschikking.
1867:
Hongarije en Oostenrijk worden 2 gescheiden zelfstandige staten met een gemeenschappelijke vorst
--> Ausgleich
De andere volken begonnen zich hierdoor heftiger te roeren.
Religieuze scheidslijnen verdeelde de bevolking

Onder het bewind van de Turken hadden de verschillende bevolkingsgroepen in redelijke harmonie samengeleefd.
--> het nationalisme verandert dit

Ook bij Balkanvolkeren ontstond er grote aandacht voor eigen taal en cultuur (Cultureel nationalisme)

Griekenland kreeg steun van West-Europese strijders (het was immers de bakermat van de beschaving)
1829-1830 soeverein konkirijk Griekenland ontstaat, andere landen volgden.

Zodra het Osmaanse Rijk als vijand was verdwenen raakten de landen slaags met elkaar.

Hoofdstuk 3 - 3.2

1878:
Opstand onder christelijke boeren in Bosnië-Herzegovina
--> Oostenrijk bezet Bosnië-Herzegovina en annexeert het in 1908

Servië, Montenegro, bulgarije en Griekenland vallen hierna gezamelijk de sultan aan
1913:
Griekenland en Servië vechten om territoriale buit, Servië bezet Albanië

Nationalisme op de Balkan was de oorzaak van de Eerste Wereldoorlog

Na de Eerste Wereldoorlog:
Joegoslavië ontstaat
Het idee was dat er minder conflicten tussen volkeren zouden ontstaan
Dit bleek niet waar, nieuwe minderheden ontstonden en het begrip Etnische zuivering duikt op na WO II
--> Alles wat niet tot het eigen volk gerekend werd moest verwijderd worden.
Tegelijkertijd moesten 'volksgenoten' binnen de natie gebracht worden.

Na 1929:
Alle nieuwe staten omgevormd tot dictatuur, op Tsjechoslowakije na.

Na de Tweede Wereldoorlog:
Relatief rustige periode
dictator Tito houdt in Joegoslavië alle volkeren onder de duim.

1989:
Joegoslavië valt uiteen in Slovenië, Kroatië, Bosnië, Macedonië, Servië en Montenegro

1987:
Milosevic aan de macht in Servië, maakt een eind aan de autonome status van Kosovo en Vojvodina
--> bloedige burgeroorlog van 1991 - 1995
Milosevic streed voor een Groot-Servië

1998:
Serviërs weer slaags met Kosovaans bevrijdingsleger

24 maart 1999:
Navo beveelt tot het bombarderen van Servische doelen in Kosovo

Hoofdstuk 3 - 3.3

In het voormalige Joegoslavië worden volkeren die in een gebied wonen waar ze op etnische gronden niet thuis zouden horen, verjaagd

Vroeger woonden alle volkeren door elkaar, maar dat willen ze nu niet meer vanwege nationalistische sentimenten.

Er is geen vaste definitie van nationalisme.
De meest bekende is: Het nationalisme is het streven naar eenheid van natie en staat
--> ontstaat aan het einde van de 18e eeuw

Verschillende soorten nationalisme:
1. Cultureel nationalisme: het zoeken van een bevestiging van je eigen afkomst in literatuur, poëzie, schilderkunst en muziek
2. Politiek nationalisme: de wens om van de natie een staat te maken met een eigen regering, wetgeving en duidelijke grenzen
3. Völkisch/agressief nationalisme: de verheerlijking van het eigen ras en de verkettering van andere rassen (bijvoorbeeld: antisemitisme)

Aantekeningen bij Nationalisme op de Balkan

Ottomaanse Rijk (Turkse Rijk)
rond 1815 is de Balkan bijna geheel in handen van de Turken
Het is een Veroveringsstaat:
--> Ze laten de heersende elite vaak zitten
--> Ze heffen belastingen, maar bemoeien zich er verder vrijwel niet mee
Leider is een sultan: zowel wereldlijk als geestelijk
1453: Constantinopel wordt Istanbul
16e eeuw Turkse Rijk bereikt haar hoogtepunt

• Noordkust van Afrika
• Midden-Oosten
• Turkije
• de Balkan

1815: De zieke man van Europa --> geen antwoord op oplaaiend nationalisme
Corruptie, geen militaire mogelijkheden
Brengt de Islam naar de Balkan

Oostenrijk-Hongarije (Habsburgse Rijk)
Bestond uit heel veel verschillende volkeren.
Wenen is de hoofdstad van waaruit met harde hand bestuurd wordt.
Rooms-Katholiek

Leider: Franz Joseph
--> Zorgde ervoor dat volkeren niet in opstandkwamen, ze luisterden naar hem
Wel industrialisatie, maar ook geheime politie
- Veelvolkerenstaat
- moeite om de verschillende nationaliteiten in toom te houden
---> Ausgleich

Russische Rijk
Bestuurd door de Tsaar
Belang bij Balkan:

• Russich-orthodoxe kerk zat ook in het Balkangebied, dus ze voelden zich verwant
• Ijsvrije haven

1829-1830: Griekenland onafhankelijk
--> steuk van Engeland, Frankrijk en Rusland
1866: Roemenië onafhankelijk
1877 - 1878: Opstanden Christelijke boeren
--> Turks-Russische oorlog
--> Congres van Berlijn (1878)
--> Onafhankelijk werden: Servië, Montenegro, Bulgarije en Oostenrijk bezet Bosnië-Herzegovina
1912: Bulgarije, Servië, Griekenland versloegen Turkse Rijk
1913: Griekenland, Servië, Roemenië en het Turkse Rijk tegen Bulgarije
1914: Moord op kroonprins Franz-Ferdinand door Servische nationalist
--> Eerste Wereldoorlog
Interbellum: Oostenrijk-Hongarije en het Turkse Rijk vallen uiteen
Na de Tweede Wereldoorlog: Balkan in de ban van de Koude Oorlog 91947-1989)
Na 1990 laaide het nationalisme weer op --> Joegoslavië-oorlog (1991-1995) © 2007 - 2010 Ridepi, gepubliceerd in Huiswerk (Educatie en School) op 02-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Ridepi is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Samenvatting MeMo Module 9: Oorlog en Vrede: De 20ste eeuw was voor Europa een roerige tijd, gekenmerkt door economische rivaliteit, bondgenootschappen, revanchisme, militarisme, imperialisme en nationalisme…
• Koers van de Kroatische Kuna: De Kroatische Kuna is de munteenheid van Kroatië. De munt geld als betaalmiddel in het land op de Balkan. Dit artikel geeft alle informatie over de geschiedenis, de koers en de…
• De Eerste Wereldoorlog: De aanleiding: Drie revolverschoten in de Bosnische stad Sarajewo in 1914 vormden de aanleiding tot één van de bloedigste oorlogen die de wereld gekend heeft. De andere oorzaken van d…
• Correspondentie - verschillende manieren: Bij correspondentie kunt u aan een heleboel soorten denken; klachtenbrief, aanmaning, offerte, fax, afspraken tussen bedrijven, bestellingen, uitnodiging, e-mail, ee…
• EK voetbal 1980: Het EK van 1980 word georganiseerd door gastland Italië. Dit is de 2e keer dat Italië de eer heeft om het EK te mogen organiseren. Voor het eerst in de geschiedenis bestaat het EK niet allee…