Recensie De Stille Vriend van Gerard Reve

‘Gerard Reve is dood, maar Gerard Reve kan niet sterven.’ Een uitspraak die blijft hangen uit een rede van de Vlaamse auteur Edwin Mortier bij de begrafenis van Gerard Reve. Reve wordt vaak gezien als een van de grote drie schrijvers van na-oorlogse literatuur. Zijn actueel overlijden werd daarom ook breed uitgemeten in de pers.

Reve verwerkte vaak gebeurtenissen en achtergronden uit zijn leven in zijn romans. Karakteriserend voor Reve’s werken zijn de ‘revistische seksfantasien’ waarin ‘schone jongens’ niet zelden pijn moeten lijden, en de verhouding tussen zijn liefde voor jongens en het catholicisme.
Een van die ‘autobiografische’ romans is ‘De Stille Vriend’ uit 1984, waarin de hoofdpersoon, George Speerman, herinneringen ophaalt aan een relatie met een jongen, nadat hij diezelfde jongen na een aantal jaren geen contact met hem gehad te hebben weer in de tram gezien meent te hebben. Zijn onderdrukte gevoelens en soms zelfs frustraties bouwen zich op, waardoor het boek aan het eind vrij emotioneel en beladen is en je kan spreken van een sterke climax in het verhaal.
Dit boek verdient het predicaat ‘autobiografisch’ omdat de troost die Reve in het geloof vindt, maar ook Reve’s herenliefde, zeer sterk naar voren komen. Speerman probeert iedere jongen te vergelijken met zijn idee van de droomjongen. Als verteld wordt over de eerste keer dat Speerman de jongen ziet, schrijft Reve:
‘...In zijn verbeelding had hij zijn voorstelling van de vluchtig in de Stoofsteeg ontmoette jongen geheel aangepast aan zijn ideaal, dat, omdat het een ideaal was, nooit in enig mensenkind zijn belichaming zoude kunnen vinden. De Ideale Jongen, Gouden Jongen, Internationale wereldjongen etc. van Speerman...’

Ook is de hoofdpersoon een schrijver en daarmee ook een emotioneel persoon. De parallel naar Reve wordt makkelijk uit al deze aspecten getrokken.

Reve schroomt in het verhaal niet om de homo-erotische passages uitvoerig te beschrijven op een soms poëtische manier. Op een gegeven moment beschrijft hij het achtersteven van de jongen op een dergelijke manier, dat bij mij de nekharen spontaan overeind gaan staan:
“...het bang en kinderlijk gebleven strafschopgebied of hoe het ook heette, het blanke liefdeszadel, gereed voor de rit in liefdesland...”

Het perspectief in het boek is afwisselend auctoriaal en personaal. De gebeurtenissen worden over het algemeen op een objecte manier door de alwetende verteller verteld, en de gedachten vanuit Speerman’s standpunt. Dit zorgt ervoor dat je een goed beeld krijgt van aan de ene kant de mening van Speerman, en aan de andere kant iets te weten krijgt vanuit een objectievere gezichtshoek. Soms heb je het idee dat de alwetende verteller voorleest uit het leven van Speerman.

Met het schrijven van dit boek bewees Reve maar eens te meer dat hij in staat was om een hele roman te vullen met overwegend gedachten. Het boek gaat echter nooit vervelen door de onnavolgbare schrijfstijl van de meester, met veel uitgebreide en emotionele beschrijvingen van gedachten en gevoelens.

Gerard Reve, de enige Nederlandse romantisch-decadente schrijver, zoals hij zich graag noemde, is niet meer. Maar iedere schrijver, al dan niet beroemd, zal zijn onsterfelijkheid vinden in zijn geschriften. Zo zal dit ook het geval zijn met ‘De Stille Vriend’ en alle andere boeken van Reve.

Gerard Reve is dood, maar Gerard Reve kan niet sterven. © 2007 - 2010 Timmermans, gepubliceerd in Diversen (Educatie en School) op 17-10-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Timmermans is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Google: Geavanceerd zoeken: Als u op Google komt, ziet u naast de zoekbalk de optie geavanceerd zoeken. Door hier op te klikken komt u op een scherm waar u behoorlijk gedetailleerd uw zoekvraag in kunt vulle…
• Commanditaire Vennootschap (CV): De Commanditaire Vennootschap of CV -ook wel vennootschap bij wijze van geldschieting genoemd- is een vorm van vennootschap onder firma. Wat is nu precies het verschil tussen…
• Gerard Joling, een van de toppers: Gerard Joling is een bekende Nederlandstalige Zanger en TV persoonlijkheid. Sinds zijn aantreden in de soundmixshow is hij niet meer weg te slaan uit de hitlijsten.
• Filmrecensie: Charlie Chaplin mk2 dvd: Warner Brothers brengt verschillende langspeelfilms van Charlie Chaplin opnieuw uitgebracht in remasterde versie en met een sterk verbeterd geluid. Wij kregen 'The Kid'…