Pedagogisch klimaat

In deze tijd wordt er ontzettend veel gesproken en geschreven over het klimaat waarin de mens leeft. In dit artikel komt in een notendop naar voren waar een goed milieu aan moet voldoen.

Meer dan één pedagogisch milieu

Steeds meer kinderen verkeren in meer dan één pedagogisch milieu. Niet op de laatste plaats omdat ouders inzien dat dit voor hun kind een meerwaarde kan hebben:
Hun kind leert nieuwe mogelijkheden en uitdagingen kennen, het doet nieuwe ervaringen op, het kan samen met andere kinderen spelen en optrekken en het leert rekening houden met anderen.

Van minimale afstemming is al sprake als betrokken opvoeders op hoofdlijnen van elkaar weten hoe ze tegen de opvoeding en de ontwikkeling van kinderen aankijken en hoe de opvoeding in die milieus er in grote lijnen uitziet.

Essentiële elementen

Elk pedagogisch milieu – elk milieu met een impliciete of expliciete pedagogische opdracht – heeft een pedagogisch klimaat. Essentiële elementen van het pedagogisch klimaat zijn:

• De wijze waarop kinderen en volwassenen onderling en met elkaar omgaan (omgang). Dialoog en communicatie spelen daarin een centrale rol.
• De inrichting van de fysieke en de sociale omgeving waarin kinderen en volwassenen verkeren (omgeving).
• De bewuste of onbewuste bedoeling (intentie) van de volwassene(n) om gunstige voorwaarden te scheppen voor de ontwikkeling van kinderen.

Het pedagogisch klimaat verwijst naar de wijze waarop de intentie van de volwassenen, om gunstige voorwaarden te scheppen voor de ontwikkeling van kinderen, gestalte krijgt in de omgang tussen volwassenen en kinderen en de inrichting van de omgeving waarin ze samen verkeren.

Basiskenmerken

Volgens Stevens zijn vooral drie basiskenmerken van de ontwikkeling van kinderen van belang:

1. Kinderen ontwikkelen zichzelf en kunnen dat ook.
2. Kinderen verschillen in wijze waarop en het tempo waarin ze zich ontwikkelen.
3. Kinderen laten zich in hun gedrag leiden door een drietal psychologische basisbehoeften: hun behoefte aan een goede relatie met anderen (relatie), hun behoefte zich competent te voelen (competentie) en hun behoeften aan onafhankelijkheid (autonomie).

De manier waarop je als leerkracht reageert, zijn medebepalend voor de sfeer in de groep. De leerkracht moedigt de kinderen aan, corrigeert ze, stimuleert ze, toont belangstelling en treedt op bij conflicten.

Een kind kan zich alleen positief ontwikkelen in een omgeving waarin het zich veilig en vertrouwd voelt. Pas dan durft het kind zichzelf te zijn en zich te uiten. Dit levert voor het kind positieve ervaringen op, waardoor het kind meer zelfvertrouwen krijgt.

Wat werkt voor een goed pedagogisch klimaat?

Er zijn verschillende aspecten in een school die het pedagogisch klimaat bepalen:

De visie
De visie van een school bepaald hoe een school werkt. Ideeën over hoe kinderen leren, wat ze moeten leren, op welke manier en wat de rol van de leerkracht is.

De inrichting van de school
Hoe de school eruit ziet zal voor een deel bepalen of een kind plezier heeft in het naar school gaan of niet. Ook eigen werk van kinderen aan de muren in de klas en school geeft de kinderen het gevoel dat ze erbij horen en dat de school ook van hen is.

De leerkracht
Een belangrijk persoon voor het pedagogische klimaat in de klas is de leerkracht. Het gaat om de manier hoe jij met de kinderen omgaat, hen stimuleert, complimenteert, betrokken bent en op welke manier jij de lessen geeft.

Het team
Ook het team draagt bij aan het pedagogische klimaat in de school. Als het team niet goed functioneert, dan merk je dat aan de sfeer in de klas en in de school.

De school- en de groepsgrootte
Bij een grote school heb je een andere aanpak dan een klein schooltje. Te denken valt aan meer afspraken. Ook de grootte van je klas bepaald het pedagogische klimaat. Het maakt veel uit of je nu vijftien of dertig kinderen in je klas hebt.

De kinderen
In sommige klassen kost het wat moeite om een goede sfeer te scheppen en soms lukt het helemaal niet. Dit heeft te maken met de persoonlijkheid van de kinderen in je klas, hun verschillen, hun thuissituatie en hun sociaal-culturele achtergrond. Het is een uitdaging om met al die verschillen om te gaan.