Kind, dood en rouwverwerking

Het verliezen van een dierbare of naaste is emotioneel. Wanneer een kind iemand verliest die hem of haar dierbaar is, dan kan dat ontzettend moeilijk zijn. In onderstaand artikel vindt u een aantal fasen die het kind doorloopt tijdens de rouwverwerking. Het geeft u wellicht handreikingen om een kind te helpen tijdens deze moeilijke momenten in zijn of haar leven.

Erkennen van verlies

Het is belangrijk om kinderen feitelijke informatie te geven, ben dus duidelijk en eerlijk. Leg het kind duidelijk uit dat dood dood is en niet 'weg gegaan', want op deze manier denken kinderen dat diegene nog terug kan komen. Laat kinderen afscheid nemen door ze bijvoorbeeld 'uitvaartje' te laten spelen.

Herkennen van de pijn

Kinderen hebben volwassenen nodig om contact te maken met de pijn van het verlies. Adviezen van volwassenen werken op kinderen vaak tegengesteld. Een kind heeft in deze tijd iemand nodig die het verdriet kan benoemen en niet probeert alles goed te praten met goedbedoelde adviezen (tijd heelt alle wonden of denk liever aan iets leuks).

Verkennen van het leven zonder de overledene

Wat doe je op de verjaardag van de overledene? Wat doe je op de sterfdag? Kinderen zijn vaak bang om te vergeten.
Houd de herinnering levend: blijf kinderen bijvoorbeeld steeds bij activiteiten betrekken (knutselen voor vaderdag/moederdag).

Erop durven vertrouwen dat niet iedereen doodgaat

Kinderen zijn vaak bang dat iedereen van wie ze houden dood zal gaan. Zij moeten leren om opnieuw vertrouwen in het leven te krijgen. Benoem de angsten van het kind. Wijs het kind op alle zaken die doorgaan in het leven, mensen die van het kind houden etc.

Fasen van rouwverwerking

1. de schok: wanhoop, huilen, schreeuwen
2. desoriëntatie: rusteloosheid, sterk wisselende gevoelens, concentratieproblemen
3. ontkenning: werkelijkheid doet veel pijn, alleen willen zijn
4. opstandigheid: boosheid, regressie (terugvallen in ontwikkeling, wil terug naar de tijd van waarvoor ‘het’ was gebeurd
5. aanvaarding: spullen van overledenen koesteren, na idealiseren nu realistisch beeld
6. integratie: verdriet is verwerkt, genieten is weer mogelijk.

Rouwverwerking bij kinderen

Reacties van rouwende kinderen:

Bij rouwende kinderen kunnen er allerlei reacties optreden/ontstaan, zoals bijvoorbeeld verdringing, rolovername (bijv. rol van moeder overnemen. Die verwachting kan er zijn, maar kan dat ook zelf denken. Het is niet goed voor kinderen om dit te doen), regressie (terug naar de tijd voor het overlijden (duimzuigen, in bed plassen, e.d.), concentratiestoornissen, psychomotorische klachten (buikpijn, hoofdpijn), psychische uitingen (boosheid, verdriet, schaamte), schuldgevoel: zoeken naar straf door afwijkend gedrag (doel: van leerkracht krijg je straf. Kinderen willen dit. Ze worden bestraft voor de dood van …), angst

Richtlijnen om kinderen te helpen bij het rouwen

1. geef eerlijke informatie
2. geef direct antwoord op vragen
3. controleer of de boodschap is begrepen
4. houd een open communicatie
5. creëer zo groot mogelijke betrokkenheid
6. geef ruimte voor uiten van gevoelens
7. vraag wat het kind nodig heeft.