Scriptie: probleemstelling, vraagstelling en doelstelling

Een duidelijke probleemstelling (of hypothese) en/of vraagstelling zijn belangrijk om de doelstelling van uw scriptie te verduidelijken. Zowel de probleem- en vraagstelling, als de doelstelling zijn dus belangrijke richtingaanwijzers voor het verdere onderzoek(sverslag). In dit artikel wordt getracht aan te geven wat het verschil is tussen de drie stellingen en worden adviezen gegeven voor het formuleren van de drie stellingen.

Verschil tussen de probleemstelling, vraagstelling en doelstelling

Het is lastig om het verschil tussen de probleem- en vraagstelling aan te geven. Vaak is de vraagstelling een concretisering van de probleemstelling. Een vraagstelling vloeit vaak voort uit een probleemstelling. Het verschil tussen de probleem- en vraagstelling kan dus het abstractieniveau zijn. De probleemstelling is abstracter van aard, dan de vraagstelling. Er is echter ook nog een ander verschil. In de puurste zin van het woord is een probleemstelling een stelling die waar, of niet waar is. Waar een vraagstelling een vraag is, is de probleemstelling te beamen of juist niet. Een vraagstelling kun je vaak weer verdelen in een theoretische vraagstelling, empirische vraagstelling en analytische vraagstelling.

• De theoretische vraagstelling is de vraagstelling die vanuit de theorie, de literatuur te beantwoorden is. Om de theoretische vraagstelling te beantwoorden moet je literatuuronderzoek doen.
• De empirische vraagstelling is de vraagstelling die vanuit je experiment te beantwoorden is. Om de empirische vraagstelling te beantwoorden moet je een empirisch onderzoek doen.
• De analytische vraagstelling is te beantwoorden door je theorie te vergelijken met de uitkomsten van je onderzoek, je experiment.

De oplossing voor het probleem in de probleemstelling, of het antwoord op de vraagstelling is vaak de doelstelling van de scriptie en het onderzoek. Naast een voldoende resultaat voor een scriptie, wordt vaak een hoger doel nagestreefd. Dit kan bijvoorbeeld het ontwikkelen van een theorie zijn, of het formuleren van adviezen. Formuleer de probleem en/of vraagstelling concreet. De doelstelling hoeft niet expliciet in de scriptie vermeld te worden, zo lang de schrijver duidelijk weet wat hij/zij met het onderzoek wil bereiken. Binnen toegepast onderzoek uitgevoerd voor een opdrachtgever moet de doelstelling wel worden opgenomen. Vaak is de doelstelling het doen van aanbevelingen aan de betreffende opdrachtgever.

Adviezen bij het schrijven van een probleemstelling, vraagstelling en doelstelling

Zoek naar een algemeen probleem wat aan de lezer te presenteren is.

• Presenteer het probleem al in één van de eerste alinea’s van de inleiding.
• Houd met de formulering van de vraag- en probleemstelling rekening met de conclusie’s, doelstelling(en) en thema van de scriptie.
• Conclusies moeten bij de probleemstelling passen. Je conclusie is een bevestiging, of falsifiering van je probleemstelling
• Gebruik de probleemstelling als kapstok.
• Maak duidelijk waarom het probleem belangrijk is.
• Neem de vrijheid een deelprobleem te belichten.
• Maak duidelijk dat het deelprobleem is afgeleid van een groter probleem.
• Het is zinnig om een doelstelling te formuleren.
• Formuleer kort, bondig en concreet.

In de special Afstuderen staat meer informatie over het starten en vervolgen van een afstudeerfase.

Lees verder

• Hoe schrijf je een scriptie?
• Scriptie: het plan van aanpak (PvA), projectplan
• Scriptie: verslag van een literatuuronderzoek
• Literatuurverwijzingen en literatuurlijst scriptie/verslag
• Scriptie: beschrijven van een empirisch onderzoek