De doeltaal als voertaal in de Engelse les

Voor veel talendocenten is het moeilijk om de doeltaal als voertaal in te voeren in de les. Dit terwijl het heel belangrijk is om leerlingen zoveel mogelijk in aanraking te laten komen met de vreemde taal. De beste manier om iemand een vreemde taal aan te leren is door die persoon de betreffende taal zoveel mogelijk te laten gebruiken, de beste plaats om dit te doen is in de klas. Dit artikel kan een nuttige bijdrage zijn voor elke talendocent die zijn of haar onderwijs wil verbeteren.

De doeltaal als voertaal in de Engelse les

Net zo min als dat je iemand kan leren een auto te besturen met alleen een handleiding kun je iemand een taal leren door alleen regels te geven. Het functioneel beheersen van een taal is alleen mogelijk door veel te oefenen en te proberen. De taalregels moeten wel duidelijk zijn, maar meer dan dat, regels moeten net zo lang toegepast worden tot ze automatisch gebruikt gaan worden. Om dat te bereiken moet iemand die een vreemde taal wil leren deze taal zoveel mogelijk gebruiken. De beste plaats om dit te doen is in de klas.

vooroordelen
De doeltaal als voertaal invoeren in de onderbouw is niet makkelijk. Het lijkt voor de leerlingen (en ook voor een beginnende docent, is mijn ervaring) onnatuurlijk om in een andere taal dan de moedertaal met elkaar te spreken. Voor de docent is het doel duidelijk (hoe meer de leerlingen met de doeltaal in aanraking komen hoe beter ze deze zullen oppikken) maar bij de leerlingen ligt dit anders. De leerlingen zien deze waarde niet, waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? De leerlingen zijn bevooroordeeld; het is onze taal niet en we begrijpen het toch niet. Elke keer als de docent een Engels woord gebruikt dat de leerlingen niet kennen wordt dit vooroordeel bevestigt. Daarom is het zaak om het zo begrijpelijk mogelijk te houden en rustig op te bouwen.

wennen aan de taal
Om de leerlingen te laten wennen aan de taal moet de docent beginnen met het geven van instructies in het Engels in korte en eenvoudige zinnen. Ook het maken van veel gebaren kan verduidelijkend werken. Consequentie is heel belangrijk. Als je eenmaal hebt besloten een bepaalde instructie in het Engels te geven moet je niet terugvallen op het Nederlands. Enige creativiteit is hierbij vereist (tekeningen, gebaren, gezichtsuitdrukkingen). Zodra een leerling doorheeft wat je bedoelt vraag je hem of haar dit aan de rest van de klas te vertellen, dit mag in het Nederlands. Het is belangrijk de leerling veel complimenten te geven, dit kan een stimulerende werking hebben op de rest van de klas. Om te controleren of de leerlingen begrijpen wat je bedoelt moet je vaak om herhaling en uitleg vragen, geef ook hierbij weer veel complimenten. Maken de leerlingen fouten dan moeten die impliciet worden verbeterd; het antwoord herhalen maar dan op de juiste manier. Na een aantal weken bouwen de leerlingen een woordenschat op waarmee ze je instructies makkelijker leren begrijpen. Het is van belang om de instructies steeds ongeveer op dezelfde manier onder woorden te brengen met af en toe een kleine uitbreiding om de woordenschat uit te breiden.

Als de leerlingen meer gaan begrijpen kun je de gebaren (of andere creatieve dingen) steeds meer gaan vervangen met synoniemen en beschrijvingen. Let goed op de houding van de leerlingen, hieraan is vaak duidelijker af te lezen of ze je begrijpen dan je denkt.

Uiteindelijk praat je alleen nog maar Engels met hier en daar een vraagje om herhaling wanneer je vermoedt dat er iets niet begrepen wordt. In dit stadium maak je duidelijk van de leerling te verlangen dat ook zij alleen Engels praten.

Engels spreken
De leerlingen Engels laten praten is een ander verhaal dan ze naar Engels te laten luisteren. Ik heb gemerkt dat veel leerlingen het eng vinden Engels te praten tegenover de rest van de klas, ze zijn bang om fouten te maken of sowieso bang om in het middelpunt van de belangstelling te staan (wat met de leeftijd te maken heeft). Probeer aan het begin alleen hele grote fouten te verbeteren en maak er geen probleem van als leerlingen terugvallen op het Nederlands. Zorg dat het duidelijk is dat het geen probleem is als de leerlingen fouten maken, ze zijn hier immers om te leren. Na verloop van tijd ga je de leerlingen vragen hun eigen fouten te verbeteren (you just made a small mistake, do you know what you did wrong?), kunnen ze dit niet, vaag dan de rest van de klas. De leerlingen zullen wennen aan het gebruik van Engels, op een gegeven moment denken ze er niet meer bij na en vinden ze het heel normaal. Als je leerlingen tegenkomt buiten de les en ze vragen je iets in het Engels dan weet je dat je doel is bereikt!

Lesgeven is een kwestie van gevoel, iedereen heeft zo zijn eigen manieren en dat is het aantrekkelijke van het vak. Met de woorden herhaling, consequentie en samenwerking in het achterhoofd kan iedereen de doeltaal invoeren als voertaal. © 2008 - 2009 Hofmeijer, gepubliceerd in Diversen (Educatie en School) op 20-05-2008, laatst gewijzigd op 20-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hofmeijer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Werken als leerkracht op Aruba: Ook even genoeg van het leven als leerkracht in het nederlandse basisonderwijs? En zin om er een paar jaar tussenuit te gaan? Dan is lesgeven op Aruba wellicht iets voor jou .…
• De geschiedenis van de Engelse taal: Het Engels is een van de meest gesproken talen ter wereld, niet alleen als moedertaal maar ook als communicatietaal tussen mensen met een andere moedertaal (linga franca)…
• Technisch Engels, niet moeilijk: In de internationale economie levert men producten en diensten ook over de grens; in handleidingen en artikelen moet daarom duidelijkheid voorop staan. De voertaal van de doc…
• Kunst van het lesgeven: Enkelen komen er een keer voor te staan, voor een klas met leerlingen of collega's die u wat moet gaan leren of zelfs een gehele opleiding moet verzorgen. Helaas zijn er leraren die b…
• Het belang van voor- en vroegschoolse educatie: In situaties waar kinderen een verhoogd risico op een taalachterstand lopen, kunnen programma's voor voor- en vroegschoolse educatie worden ingezet. Dit zijn o…

Bronnen en/of referenties

• Staatsen - Moderne vreemde talen in de onderbouw
• Eigen ervaringen