[Latijn] At pius Aeneas (Nederlandse Vertaling)

Dit is de vertaling vanuit het Latijn van Aeneis II en III. Het gaat over het verhaal van het Trojaanse Paard, van de bouw van het paard tot de aanval op Troje. Voor Latinisten een zeer handig hulpmiddel bij het vertalen van deze teksten van Vergilius.

De ondergang van Troje en de zoektocht naar een nieuw vaderland

Het houten paard:
Allen waren stil geworden en ze hielden hun gezichten gespannen gericht op hem; daarna begon vader Aeneas hoog vanaf zijn aanligbed zo (te spreken): “Koningin, u beval mij mijn onuitsprekelijke verdriet te herleven, hoe de Grieken de Trojaanse macht en beklagenswaardige rijk hebben vernietigd, welke zeer ellendige dingen ik zelf heb gezien en waarin ik een groot aandeel had. Wie van de Myrmidoniërs of de Dolopiërs, of welke soldaat van de harde Odysseus zou bij het vertellen van zulke dingen zich kunnen weerhouden van tranen? En reeds stort de vochtige nacht zich voor de ogen van de hemel en raden de ondergaande sterren slaap aan. Maar als de begeerte dan zo groot is om onze lotgevallen te leren kennen en om kort te luisteren naar de laatste inspanning van Troje, dan zal ik beginnen, hoewel mijn geest huivert te herinneren en is teruggedeinsd voor de rauw.

Door de oorlog gebroken en door het lot teruggedreven, bouwden de leiders van de Grieken bij het reeds verstrijken van zoveel jaren een paard zo groot als een berg met de goddelijke kunst van Pallas, en ze bekleedden de ribben met gezaagd dennenhout; ze doen alsof het een wijgeschenk is voor de terugtocht; dit gerucht doet de ronde. Ze sluiten de uitgekozen lichamen van mannen, nadat zij door het lot waren aangewezen, in het geheim hierin, binnen de ondoorzichtige flank en ze vullen de enorme holten en de buik geheel met gewapende soldaten.

Tenedos is in het zicht, een eiland zeer bekend van naam, rijk aan middelen zolang het rijk van Priamos standhield, maar nu is het slechts een baai en een onbetrouwbare aanligplaats voor schepen: hiernaartoe uitgevaren verbergen ze zich op de verlaatte kust. Wij menen dat ze weg waren gegaan en Mycene probeerden te bereiken met gunstige wind. En dus maakt heel Troje zich los van lange rauw. De poorten worden geopend, het behaagt ons naar buiten te gaan en de Griekse legerkampen, de verlaten plekken en verlaten kusten te zien: Hier had de groep Dolopiërs hun tenten opgezet, hier de woeste Achilles; Hier was de plaats voor de vloot, hier zijn ze gewend te strijden in slagorde.

Een deel (van de naar buiten gekomen mensen) kijkt met verbazing naar het verderfelijke geschenk voor de ongehuwde Minerva en verwondert zich over de grootte van het paard; en Thymoetes spoort als eerste aan het ding binnen de muren te leiden en het op de burcht te plaatsen, het zij met een list, het zij dat de lotsbeschikkingen van Troje dit reeds met zich mee brachten. Maar Capys, en diegenen wier mening van geest beter was, bevelen de hinderlaag van de Grieken en het verdachte geschenk voorover de zee in te storten of het te verbranden met eronder gelegde vlammen of de holle schuilplaatsen van de buik te doorboren en te onderzoeken. Het onzekere volk wordt verscheurd in tegengestelde opties.

Laocoön:
Daar vooraan, voor allen uit, vergezeld door een grote menigte, komt Laocoön brandend aanrennen vanaf de top van de burcht, en van veraf roept hij:
“O, ongelukkige burgers, wat is dit voor grote waanzin? Geloven jullie dat de vijanden weggevaren zijn? Of menen jullie dat enig geschenk van de Grieken vrij is van listen? Staat Odysseus zó bekend? Of de Grieken verbergen zich ingesloten in dit hout of dit werktuig is gemaakt tegen onze muren, om te kijken in onze huizen en te komen boven de stad uit, of het verbergt een andere misleiding; vertrouw het paard niet, Trojanen. Wat het ook is, ik vrees de Grieken, ook al brengen zij geschenken.”
Zo gesproken te hebben… [Hier mist een klein stukje, dit zal zo spoedig mogelijk worden toegevoegd]

Toen pas echt brandden wij (van verlangen) om de motieven te onderzoeken en ernaar te vragen, onwetend van zulke misdaden en de Griekse sluwheid. Hij ging sidderend verder en hij sprak met vals hart: “Vaak wilden de Grieken wegvluchten van het verlaten Troje en vermoeid weggaan van de lange oorlog; Hadden ze dat maar gedaan! Vaak hield de ruwe storm van de zee hen tegen en de Zuiderwind verschrikt hen, als ze dan net wouden gaan. Vooral toen dit paard, samengesteld uit ahornhouten balken, al stond, raasden er stormen door de hele hemel.

Angstig sturen wij Eurypylus om het orakel van Apollo te ondervragen en die rapporteert deze trieste woorden uit het allerheiligste: Jullie hebben de winden gunstig gestemd met bloed en door het doden van een meisje, toen jullie, Grieken, naar de Trojaanse kusten wilden vertrekken; Jullie terugkeer moet worden gevraagd en een Grieks leven moet worden geofferd.

Zodra deze uitspraak de oren van het volk bereikte waren hun harten verbijsterd en een ijskoude rilling liep door de diepste botten, voor wie het tot de dood bereidde en wie Apollo opeiste. Toen trok de man van Ithaca de waarzegger Calchas met veel lawaai naar voren, naar het midden, en hij verlangt te weten wat deze geboden van de goden te betekenen hebben. En reeds voorspelden velen mij een wrede misdaad van de bedrieger en ze wachtten stilletjes af wat er zou komen. Twee maal vijf dagen zweeg hij en hij weigerde met zijn stem iemand prijs te geven, opgesloten in een tent, of aan de dood prijs te geven. Eindelijk met moeite, geleid door veel geschreeuw van de man van Ithaca, laat hij zijn stem op afspraak horen en hij bestemt mij voor het altaar. Allen stemden in en zij accepteerden die dingen, die iedereen voor zichzelf vreesde, dat zij uitgelopen waren op de ondergang van één ongelukkige.

En de afschuwelijke dag was reeds aanwezig; Ze bereidden de zaken voor het offer, de gerstekorrels en de wollen band rond de slapen voor mij voor. Ik beken, ik heb me aan de ondergaan ontrukt en ik heb de boeien gebroken, en ik heb me gedurende de nacht in een modderig meer achter het riet verborgen in het duister, totdat ze uitvoeren, áls ze zouden uitvaren. Niet meer is er enige hoop aan mij op het zien van mijn oude vaderland en mijn zoete kinderen en mijn ouders, naar wie ik zo vurig verlang, die zíj misschien ook zullen straffen vanwege mijn vlucht en deze schuld zullen zij wreken met de dood van ongelukkigen.
Daarom smeek ik je: Bij de goden en de goddelijke machten, die zich bewust zijn van de waarheid, bij de onbezoedelde trouw, als er enige is, die nog ergens voor de mensen overblijft, heb medelijden met zulke grote ellende en een leven dat geen waardigheid draagt.”

Door deze tranen schenken wij hem zijn leven en tonen wij medelijden. Als voornaamste beveelt Priamus de handboeien en de knellende … los te makenen spreekt met vriendelijke woorden: “Wie je ook bent, de onze zul je zijn, vergeet de Grieken, nadat ze zijn vertrokken. En zeg mij deze dingen uitvoerig en met waarheid: Waarom staat dit enorm grote paard hier en wat trachten zij ermee te bereiken? Wat voor een heilig offer is het? Of wat voor een oorlogsmachine?” Zijn verhaal werd geloofd, door zulk bedrog en door de sluwheid van de meinedige Sinon. Wij zijn ingenomen door listen en gehuichelde tranen, (wij) die noch de zoon van Tydeus, noch Achilles uit Larissa, noch tien jaren, noch duizend schepen hebben gedwongen.

Het einde van Laocoön:
Hier doet zich aan ons ongelukkigen iets anders ergs en veel huiveringwekkenders voor en brengt ons argeloze hart in verwarring. Laocoön, de door het lot aangewezen priester van Neptunus, slachtte een enorm grote stier bij het gebruikelijke altaar. Maar kijk, twee slangen glijden vanaf Tenedus met enorme kronkelingen over de kalme golven (bij het vertellen begin ik weer te huiveren) en tegelijkertijd strekken zij zich uit over de kust; En tussen de golven waren hun borsten opgericht en hun bloedrode kammen staken boven de golven uit, de rest glijdt er over de zee achteraan en hun enorme rug golft met een kronkelende beweging. Er ontstond geluid door het schuimen van de zee; en reeds kwamen zij aan land, en wat hun brandende ogen betreft bevlekt met bloed en vuur likten zij met hun trillende tongen hun sissende bek. Wij vluchtten lijkbleek uit elkaar door de aanblik. Zij gingen met zekere koers naar Laocoön toe; Elk van beide slangen slingert zich eerst om de lichamen van zijn twee kleine zoontjes en wikkelt hen in en graast hun ledematen af door te buiten; Vervolgens grijpen ze hem zelf, terwijl hij hulp biedt en wapens aandraagt en ze omsnoeren hem met hun enorme kronkels. En reeds hebben zij zich tweemaal om zijn middel geslingerd, en tweemaal hun geschubde ruggen om zijn hals gelegd en zij komen er met hun kop en hoge nek bovenuit. Hij probeert tegelijkertijd met zijn handen de knopen los te rukken, nadat hij was besproeid met slangenspog en zwaart gif wat betreft zijn hoofdbanden, en verhief hij huiveringwekkend geschreeuw naar de sterren: Een geloei, zoals wanneer een stier gewond het altaar is ontvlucht en de onzekere bijl heeft afgeschud van zijn nek.

Maar de twee slangen vluchten met een glijdende beweging naar het hoog gelegen heiligdom en zij trachten de burcht van de wrede Minerva te bereiken en ze verschuilen zich aan de voeten van de godin en onder haar ronde schild. Op dat moment echter dringt een nieuwe angst in de geschokte harten van allen en ze zeggen dat Laocoön verdiend geboet heeft voor een misdaad, omdat hij met zijn speer het heilige hout heeft geschonden en zijn misdadige lans naar de rug heeft geslingerd. En ze roepen gezamenlijk dat het beeld naar de zetel van de godin moet worden gebracht en dat haar goddelijke macht moet worden vereerd.

Het paard wordt de stad binnengehaald:
Wij maakten een opening in de muren en de gebouwen en we legden de stad open. Allen maakten zich gereed voor het bouwwerk en ze plaatsten rollende wielen onder de voeten en ze bevestigden banden van vlas om de nek: het werktuig, zwanger van wapens, beklimt noodlottig de muren. Jongens en ongehuwde meisjes zingen heilige liederen rondom en zijn blij het touw met hun hand aan te raken. Deze nadert het midden en rolt dreigend de stad binnen. O vaderland, o huis van de goddelijke Trojanen en door de oorlog beroemde stadsmuren van de Trojanen! Viermaal bleef het steken voor de drempel zelf van de poort en viermaal klinkt er gekletter van wapens vanuit de buik; toch zetten wij zonder op te letten en blind door enthousiasme door en plaatsen wij het ongelukkige monster op de heilige burcht. Toen verscheen ook Cassandra met het toekomstige lot dat op bevel van de goden door geen enkele Trojaan werd geloofd.

[Hier mist een zin, die komt zo spoedig mogelijk]

Nacht:
Intussen draait de hemel en de nacht rijst op vanuit de zee, terwijl een grote schim zowel de aarde als de hemel als de list van de Myrmidoniërs bedekt; verspreid over de stad komen de Trojanen tot rust; Een diepe slaap omvangt de vermoeiden. En reeds ging de goed geordende falanx van Argos met schepen naar Tenedus, terwijl ze de beruchte kusten van de stille maan door vriendelijke stilte trachten te bereiken, nadat het koninklijke schip vuursignalen had gegeven, en Sinon, verdedigd door de onrechtvaardige lotsbeschikkingen van de goden, maakt de ingesloten Grieken in de buik en de grendel van pijnboomhout los. Het paard gaf hen blootgelegd aan de buitenlucht terug, en opgewekt kwamen Thessandrus en Sthenelus, de leider, en de afschuwelijke Odysseus tevoorschijn uit de holle eiken, via de kabel omlaag vallend, en Acamas en Thoas en Pelides en de voornaamste Neoptolemos en Machaon en Menelaos en Epeos, de bouwer van de list zelf. Ze drongen de stad begraven onder slaap en wij (moe en dronken dus) binnen; Ze doodden de wachters en ontvingen al hun maten bij de poorten en verenigden de medeplichtige colonnen.

Hector verschijnt in een droom aan Aeneas:
Tot zover de vertaling van de tweede en derde Aeneis, zoals is afgedrukt in de lesboeken van At Pius Aeneas. © 2006 - 2009 Dominique, gepubliceerd in Buitenlands (Educatie en School) op 11-12-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Dominique is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Maya - Verscheidenheid in Goden: Dat zo’n intelligente bevolking in goden gelooft en dat ze die moesten goed stemmen door te offeren, terwijl ze alles wetenschappelijk zouden kunnen verklaren, net zoals wij…
• Wat is Griekse mythologie?: De Griekse mythologie kan omschreven worden als het geheel van verhalen over de Griekse godenwereld. Zelfs na de ruim twintig eeuwen waarin het christendom de scepter zwaait, zijn…
• Griekse mythologie, godin Aphrodite: Aprhodite is een godin met tegenstellingen. Zo is zij de godin van de ontucht en prostitutie, maar ook van het huwelijk en de lach. Zij kon straffen en belonen. In haar e…
• De Aeneis van Vergilius: De Aeneis is een dichtend boekwerk in het Latijn, geschreven door Vergilius. De Aeneis beschrijft de (fictieve) oorsprong van Rome en de Romeinse beschaving. De hoofdpersoon is Aenea…
• De Noorse Mythologie: In de Noorse mythologie spelen verschillende goden, godinnen, dwergen, elfen en reuzen een rol. Er zijn verschillende weekdagen en feestdagen naar hen vernoemd. Sommige goden zijn dezel…